بایسته های مهندسی پیام از منظر اسلام و کاربست آن در رسانه ملی

هدف: این پژوهش با هدف تبیین بایسته های مهندسی پیام از منظر اسلام و کاربرد آن در رسانه ملی انجام شده است. ضرورت تحقیق از آن جا ناشی می شود که رسانه ملی، به عنوان مرجع اصلی اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در ایران، نیازمند چارچوبی بومی و اسلامی برای مدیریت پیام های خود است تا بتواند در برابر جنگ روایت های معاصر و جریان های رسانه ای رقیب، جایگاه خود را حفظ و تقویت کند. روش شناسی پژوهش: روش تحقیق، رویکردی تحلیل مضمون بوده است که با بهره گیری از منابع اسلامی (قرآن، سنت) و تلفیق آن با نظریه های نوین ارتباطات، چارچوب نظری بومی طراحی گردید. برای آزمون چارچوب پیشنهادی، از تحلیل محتوای کیفی برنامه های شاخص صداوسیما («سمت خدا»، اخبار رسمی و تبلیغات) استفاده شد و انطباق آن ها با بایسته های استخراج شده مورد سنجش قرار گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد که سه بعد اصلی قالب، محتوا و مخاطب، ارکان اساسی مهندسی پیام اسلامی محسوب می شوند و رسانه ملی در وضعیت موجود فقط چند درصد یا به تعبیری باید بگوییم غالبا با وضعیت خوب انطباق دارد. همچنین نقاط قوت رسانه در شفافیت و استناد محتوایی و ضعف های آن در حوزه تناسب قالب و نیازسنجی دقیق مخاطب شناسایی شده است. نتیجه گیری: تحلیل مضمون داده ها نشان داد که رسانه ملی در انطباق با بایسته های اسلامی در سه حوزه قالبی، محتوایی و مخاطب محور عملکرد متفاوتی دارد. برنامه های دینی مانند «سمت خدا» با بهره گیری از زیبایی شناسی اسلامی و استناد به منابع معتبر (75% انطباق)، نقاط قوت برجسته ای دارند، اما در ایجاز و جذب مخاطبان جوان ضعف نشان می دهند. اخبار رسمی با صحت بالا (80%) اعتماد مخاطب را جلب کرده اند، اما در تناسب با نیازهای دیجیتال ضعیف عمل می کنند (60%). تبلیغات تجاری به دلیل اغراق و تمرکز تجاری (62%) و برنامه های گفت وگو محور به دلیل پراکندگی و کمبود تعامل (65%) انطباق کمتری دارند. سریال های تاریخی مانند «مختارنامه» با وحدت روایی (73%) موفق ترند. پیشنهادها شامل تقویت ایجاز با کلیپ های دیجیتال، نظارت فقهی بر تبلیغات، و ایجاد پلتفرم های تعاملی برای کنشگری مخاطب است تا رسانه ملی مرجعیت فرهنگی خود را ارتقا دهد.

کلیدواژه ها:

مهندسی پیام اسلامی ، رسانه ملی ، تحلیل محتوا ، چارچوب اسلامی ، مرجعیت فرهنگی