پایش فاکتورهای پرآزاری قارچ Puccinia triticina، عامل زنگ قهوه ای گندم در ایران در سال های زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۰

زنگ قهوه ای گندم با عاملPuccinia triticina ، به لحاظ وسعت پراکندگی و میزان خسارت در دنیا، مهم ترین بیماری گندم می باشد. این بیماری به دلیل تغییرات نژادی در قارچ عامل آن و ظاهر شدن نژادهای جدید، به یک چالش بزرگ برای دستیابی به مقاومت پایدار در گندم تبدیل شده است. برای بررسی چنین تغییرات احتمالی و شناسایی فاکتورهای پرآزاری در قارچ عامل بیماری، تحقیق حاضر از طریق کاشت خزانه های تله (Trap Nurseries) در ده منطقه از کشور شامل کرج، گرگان، ساری (قائم شهر)، کلاردشت، اردبیل، مغان، بروجرد، اهواز، دزفول و کرمانشاه اجرا گردید. در این تحقیق ۳۹ لاین افتراقی که اکثرا از لاین های تقریبا ایزوژنیک (Near Isogenic Lines = NILs) به دست آمده از رقم تاچر (Thatcher) بودند و هر کدام از لاین های ایزوژنیک حامل یک یا چند ژن مقاومت مشخص در برابر زنگ قهوه ای گندم می باشند، طی دو سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ و ۱۴۰۲-۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله باز شدن کامل برگ پرچم و پس از یکنواختی در ظهور بیماری برروی رقم حساس، از شدت و تیپ آلودگی رقم ها/لاین های آزمایشی یادداشت برداری گردید. نتایج به دست آمده نشان داد که در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ برروی ژن های Lr۱، Lr۲a، Lr۳ka، Lr۱۰، Lr۱۱، Lr۱۲، Lr۱۴b، Lr۱۷، Lr۱۸، Lr۱۹، Lr۲۰، Lr۲۱، Lr۲۲a، Lr۲۹، Lr۳۲، Lr۳۳، Lr۳۴ و Lr۳۷ و در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ برروی ژن های Lr۹، Lr۱۷، Lr۱۸، Lr۱۹، Lr۲۲a، Lr۲۹ و Lr۳۰ پرآزاری مشاهده نگردید. بنابراین و با توجه به عدم بروز پرآزاری روی ژن های Lr۱۷، Lr۱۸، Lr۱۹،Lr۲۲a  و Lr۲۹ طی دو سال زراعی مذکور، این ژن ها می توانند به عنوان ژن های موثر در برابر قارچ عامل بیماری در نظر گرفته شوند.

کلیدواژه ها:

پرآزاری ، خزانه تله ، زنگ برگی گندم ، ژن های مقاومت ، ناپرآزاری