مدیریت ریسک باران سیل آسا در مزارع برنج استان گیلان

بیشترین تلفات سالانه محصولات کشاورزی در جهان به علت حوادث آب وهوایی و تنش های محیطی نظیر سرمازدگی، سیل، خشکسالی، باران های سیل آسا و غیره می باشد که این تنش ها موجب کاهش عملکرد بخش قابل توجهی از محصولات زراعی نظیر گیاه برنج می شوند که از جمله آن حوادث خسارات مربوط به باران های سیل آسا است. برای ارزیابی تنش ها می توان از شاخص های هواشناسی مختلف مبتنی بر آمار مشاهده ای مانند باران و دما استفاده کرد. داده های ماهواره ای کاربرد وسیعی در امور کشاورزی و منابع طبیعی دارند، استفاده از سنجش ازدور و سیستم اطلاعات جغرافیایی به منظور مدیریت صحیح و کمک به بهبود عملکرد محصولات کشاورزی امری اجتناب ناپذیر می باشد. بدین منظور در این پژوهش با استفاده از سنجش ازدور و تصاویر ماهواره ای به تخمین ریسک باران های سیل آسا در مراحل مختلف رشد برنج و تهیه نقشه پهنه بندی ریسک برای استان گیلان پرداخته شد. بدین جهت داده های موردنیاز از ایستگاه های هواشناسی و بارانسنجی استان گیلان در دوره آماری ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ اخذ گردید و همچنین داده های ماهواره ای TRMM از وب سایت ناسا دانلود شد. سپس با استفاده از داده های جمع آوری شده در نرم افزار ArcGIS نقشه های آسیب پذیری و خطر در مراحل رشد برنج شامل رویشی و زایشی بر اساس دستورالعمل صندوق بیمه برنج و کشاورزی استخراج شد و در آخر نقشه پهنه بندی ریسک باران سیل آسا در دو مرحله رویشی و زایشی تهیه شد. نتایج به دست آمده نشان داد که در شمال استان گیلان، منطقه بندر انزلی در دوره رویشی دارای ریسک متوسط است و در دوره زایشی ریسک زیاد که توصیه می شود در این منطقه کشت برنج انجام نشود و محصولات کشاورزی دیگری کشت شود.

کلیدواژه ها:

TRMM ، برنج ، پهنه بندی ، ریسک