بررسی عملکرد دانه نخود تحت شرایط تنش خشکی و نرمال با استفاده از تجزیه خوشه ای

خشکی یکی از رایج ترین عوامل محیطی زیان آور می باشد که باعث محدود شدن تولیدات گیاهی در قسمت های مختلف دنیا، به خصوص ایران به عنوان کشوری خشک ونیمه خشک، شده است. بدین منظور آزمایشی در ایستگاه تحقق یات کشاورزی د م ی سرارود در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار بر روی 15 ژنوتیپ در دومحیط بدون تنش وتنش خشکی اجرا گردید. در طول فصل رشد و بعد از برداشت از صفات فنولوژی، مورفولوژی و فیزیولوژی یادداشت برداری به عمل آمد. نتایج تجزیهواریانس در شرایط بدون تنش و تنش اختلاف معنی داری را در سطوح احتمال 5% و 1% برای عملکرد دانه و سایر صفات تحت بررسی نشان داد. این بیانگر وجود تنوعژنتیکی برای صفات فوق در بین ارقام بود که می توان از این تنوع در پیشبرد اهداف اصلاحی و برنامه های اصلاحی بهره جست. رقم بیونیج در شرایط بدون تنش و تنش ازبیشترین و کمترین بترتیب 1661 و 1065 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه برخوردار بود. به منظور گروه بندی ژنوتیپ های مورد ارزیابی و بررسی بهتر آن ها تجزیه خوشهای به روش میانگین فاصله ها بر اساس تمامی صفات مورد مطالعه انجام شد و بر اساس تابع تشخیص در هر دو شرایط ژنوتیپ ها به گروه های متمایز تقسیم شدند. در نهایت باتوجه به نتایج بدست آمده رقم محلی بیونیج در هر دو شرایط بدون تنش و تنش عملکرد اقتصادی می دهد ولی به دلیل حساسیت به بیماری برق زدگی قابل توصیه برای کشت نمی باشد. ولی FLIP98- را به دلیل دارا بودن عملکرد دانه بالا و اقتصادی در هر دو شرایط بدون تنش و تنش قابل کشت و توصیه می باشد. همچنین بر این131 اساس ژنوتیپ هایی که در تجزیه خوشه ای دارای عملکرد دانه بالا و زودرس تر بودند مانند بیونیج می توانند به عنوان ژنوتیپ های شاهد در آزمایشات دیگر همراه با سایر ژنوتیپ ها بررسی شوند و تجزیه خوشه ای ژنوتیپ هایی که با آن ها در یک گروه قرار گرفتند حاکی از آن است که آن ژنوتیپ ها نیز خصوصیات مشابهی با ژنوتیپ های شاهد دارند و می توان از آن ها در برنامه های به نژادی استفاده نمود

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، شاخص های مقاومت به خشکی ، تجزیه خوشه ای ، نخود