بازآفرینی شهری با محوریت اجتماع محلی؛ شناسایی پیشرانهای موثر بر زیست پذیری محلات ناکارآمد شهری (نمونه موردی: محله انجیراب گرگان)

بازآفرینی بافتهای ناکارآمد شهری زمانی می تواند به ارتقای پایدار کیفیت زندگی و زیست پذیری منجر شود که از رویکردهای صرفا کالبدی فاصله گرفته و ظرفیت های اجتماعی و نهادی محله را در فرآیند مداخله فعال کند. در این میان، شناسایی عواملی که می توانند مسیر بازآفرینی اجتماع محور را تحت تاثیر قرار دهند پیش شرط مهمی برای سیاست گذاری و برنامه ریزی موثر در مقیاس محله است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل پیشران های موثر بر بازآفرینی اجتماع محور در جهت ارتقای زیست پذیری محله انجیراب گرگان را مورد مطالعه قرار داده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. پس از بررسی مبانی نظری و استفاده از نظر خبرگان، ۴۴ پیشران در پنج بعد اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، نهادی-مدیریتی و زیست محیطی شناسایی و با استفاده از تحلیل اثرات متقابل ساختاری در نرم افزار MICMAC تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد نظام بازآفرینی اجتماع محور در محله مورد مطالعه، سیستمی پیچیده و متاثر از روابط متقابل میان عوامل مختلف است. در این میان ۹ پیشران شامل تشکل های محلی سازمان یافته، جذب اعتبارات بازآفرینی، نگرش و دانش مدیران شهری، تاکید بر بازآفرینی اجتماع محور در طرح های شهری، تدوین قوانین اختصاصی، انطباق طرح ها با نیازها و سبک زندگی ساکنان، تقویت نقش شوراهای محله، ارتقای موقعیت و ارزش اقتصادی زمین و تخصیص بودجه دولتی نقش کلیدی تری در شکل دهی به وضعیت آینده بازآفرینی اجتماع محور دارند. یافته ها نشان می دهد که بازآفرینی اجتماع محور در انجیراب بیش از آنکه صرفا به اجرای پروژه های کالبدی وابسته باشد به ایجاد یک بستر نهادی، اجتماعی و اقتصادی برای کنشگری جامعه محلی نیاز دارد. بر این اساس سیاست گذاری بازآفرینی باید به صورت همزمان بر سازمان یافتگی محلی، تامین منابع، ظرفیت مدیریتی، اصلاح چارچوب های برنامه ریزی و انطباق مداخلات با نیازهای واقعی ساکنان تمرکز کند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی اجتماع محور ، پیشرانهای کلیدی ، بافت ناکارآمد ، زیست پذیری ، اجتماع محلی ، انجیراب گرگان