تقارن در معماری ویژگی هندسی ابزار تحلیل و سازوکار تولید

تقارن یکی از مفاهیم ریاضی مورد استفاده در مطالعه فرم و سازمان هندسی معماری است اما کاربرد آن در مطالعات معماری به شناسایی ویژگی های هندسی و صوری متقارن در آثار موجود محدود نمی شود. در برخی پژوهش ها، ساختارهای تقارنی برای تحلیل و تجزیه سازمان هندسی آثار و در برخی دیگر به عنوان بخشی از قواعد و قیود تولید طراحی به کار گرفته شده اند. این تفاوت در جایگاه استفاده از تقارن ضرورت تمایز میان نقش های مختلف آن در مطالعه و طراحی معماری را مطرح می کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی - مفهومی و با بررسی نمونه هایی منتخب از ادبیات معماری، سه جایگاه متمایز برای تقارن را بررسی می کند: تقارن به عنوان ویژگی هندسی، فرم تقارن به عنوان ابزار تحلیل ساختار آثار موجود و تقارن به عنوان سازوکار تولید گزینه های طراحی. ابتدا مفهوم تقارن هندسی بر مبنای ناوردایی یک مجموعه نسبت به یک گروه از تبدیلات هندسی مجاز صورت بندی می شود و سپس کاربرد این مفهوم در سه جایگاه یاد شده با تکیه بر مطالعات مرتبط با تحلیل زیرتقارنی ساختارهای گروهی و روش های تولید طراحی بررسی می شود. مقایسه نمونه ها نشان می دهد که این سه جایگاه اگرچه در برخی مطالعات می توانند با یکدیگر هم پوشانی داشته باشند، به موضوع، هدف و نوع شواهد متفاوتی وابسته اند. بر این اساس مشاهده تقارن در یک اثر، استفاده از یک مدل ریاضی برای تحلیل آن و ورود ساختارهای تقارنی به فرایند تولید طراحی را نمی توان معادل یکدیگر در نظر گرفت. این تمایز می تواند به صورت بندی دقیق تر جایگاه تقارن و ابزارهای ریاضی مرتبط با آن در مطالعات معماری کمک کند.

کلیدواژه ها:

تقارن ، معماری ، ویژگی هندسی ، ناوردایی ، هندسی ، نظریه گروه ها ، زیر تقارن ، تحلیل معماری ، تولید طراحی ، طراحی مولد ، طراحی محاسباتی