ارزیابی جوانه زنی و رشد ژنوتیپ های جغجغک (Vaccaria hispanica) در شرایط تنش شوری

جغجغک با نام علمی Saponaria vaccaria) Vaccaria hispanica) گیاه علفی یک ساله از خانواده Caryophyllaceae استکه به طور گسترده در آسیا، اروپا و سایر مناطق جهان به عنوان علف هرز رشد می کند. این آزمایش با هدف بررسی پاسخژنوتیپ های مختلف این گیاه در برابر شوری و شناسایی ژنوتیپ (های) متحمل آن به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاتصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی در سال ۱۴۰۰ اجرا شد. مواد گیاهی از مناطق مختلف،شمال غرب کشور جمع آوری شدند. در آزمایش جوانه زنی بذور هشت ژنوتیپ جغجغک در شش سطوح شوری شامل ۰،۴۰، ۸۰، ۱۲۰، ۱۶۰ و ۲۰۰ میلی مولار NaCl در پتری دیش ها (۳۰ بذر در هر پتریدیش) کشت شدند. بذرهای جوانه زده بهمدت ۱۰ روز مورد شمارش روزانه قرار گرفتند. پس از اتمام جوانه زنی درصد جوانه زنی، طول و وزن خشک ساقه چه وریشه چه اندازه گیری و شاخص های جوانه زنی محاسبه شدند. همچنین بذور جغجغک پس از ضدعفونی در گلدانهایی حاویپیت ماس و پرلیت به تعداد ۵ بذر از هر ژنوتیپ در عمق ۲ سانتیمتری کاشته شد. آبیاری با سطوح مختلف آب شور (۰، ۷۵و ۱۵۰ میلی مولار NaCl) پس از ظهور گیاهچه آغاز و تا مرحله ظهور ساقه ادامه یافت. در پایان آزمایش، طول و وزن خشکریشه و ساقه، محتوای کلروفیل a و b به روش اسپکتروفتومتری و میزان سدیم و پتاسیم به روش فلیم فتومتر اندازه گیریشدند. نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد که بین سطوح شوری و ژنوتیپ های مورد مطالعه از لحاظ صفات مورد بررسیاختلاف معنیدار وجود دارد که نشان دهنده وجود تنوع ژنتیکی در بین ژنوتیپ های مورد مطالعه است. با افزایش شدت تنش،درصد جوانه زنی و شاخص های آن کاهش یافت، به طوری که در غلظت های بالاتر از ۱۲۰ میلی مولار NaCl درصد جوانه زنیدر بیشتر ژنوتیپ های مورد مطالعه صفر شد. این امر نشان می دهد که جغجغک یک گیاه حساس به شوری است و غلظت هایبالای نمک را تحمل نمی کند. در مرحله گیاه کامل نیز شوری باعث کاهش ارتفاع بوته، وزن خشک ریشه و ساقه، محتوایکلروفیل a و b و افزایش میزان سدیم و نسبت بالای سدیم به پتاسیم در ساقه گردید. در بین ژنوتیپ های مختلف موردبررسی ژنوتیپ های با مبدا شبستر و تسوج بیشترین درصد جوانه زنی و و وزن خشک گیاهچه و ریشه چه و نیز بیشترینارتفاع بوته، وزن خشک ریشه و ساقه را در سطوح بالای شوری به خود اختصاص دادند.

کلیدواژه ها:

تحمل نمک ، تنش شوری ، گیاهان دارویی ، Saponaria vaccaria