بررسی توارث پذیری صفت طویل شدن دانه بعد از پخت در برنج

یکی از فاکتورهای کیفی برنج طویل شدن دانه بعد از پخت می باشد که بر اساس نسبت طول دانه بعد از پخت به طول دانه قبل از پخت برآورد می گردد. بمنظور برآورد و مطالعه صفت مذکور شش رقم برنج به نامهای دشت، ندا، دمسیاه، فجر(‮‭175-1-10‬‭-IR‬‮‭62871‬)، بینام و ‮‭29‬ ‭IR ‬به ترتیب با مقدار نسبت طویل شدن دانه بعد از پخت (‮‭1/7‬)، (‮‭1/45‬)، (‮‭1/45‬)، (‮‭1/7‬)، (2) و (‮‭1/5‬) بر اساس مدل دای آلل یکطرفه در بهار سال ‮‭1386‬ در ایستگاه تحقیقاتی برنج کشور-معاونت آمل با یکدیگر تلاقی داده شدند. نتاج حاصله به همراه والدین در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در آزمایشگاه جهت اندازه گیری صفت طویل شدن دانه بعد پخت بر اساس روش عزیز و شافی (‮‭1998‬) ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس حاکی از وجود تفاوت معنی دار بین ژنوتیپ ها می باشد. معنی دار بودن میانگین مربعات ترکیب پذیری عمومی و خصوصی در سطح احتمال %1 حاکی از نقش واریانس ژنتیکی افزایشی و غیر افزایشی در توارث صفت مذکور می باشد. از طرف دیگر، معنی دار بودن نسبت میانگین مربعات ‭GCA ‬به ‭SCA ‬حاکی از سهم بالای اثرات افزایشی در کنترل صفت مورد مطالعه می باشد و میزان نسبتا بالای وراثت پذیری خصوصی نیز تایید کننده نتایج فوق می باشد. معنی دار نبودن آزمون یکنواختی 2‭t ‬و ضریب رگرسیونی ‭Wr ‬برروی ‭Vr ‬نشان دهنده صحت فرضیات هیمن می باشد. در صفت مورد بررسی فراوانی ژنهای غالب بیشتر از ژنهای مغلوب می باشد. درجه غالبیت کمتر از یک حاکی از سهم بالای واریانس افزایشی در کنترل صفت می باشد. در مجموع در بین والدین مورد بررسی رقم بینام بهترین والد از نظر ترکیب پذیری عمومی و هیبرید بینام ا فجر بهترین دورگ در جهت بهبود صفت مذکور می باشد. در جمعیتی(نسل دوم) که بیشترین تعداد طویل شدن دانه بعد از پخت را داشته، میتوان نتاج تلاقیهای دمسیاهابینام، فجرا دمسیاه،دمسیاه ا ندا، ‭IR‬‮‭29‬ ا بینام و فجرا بینام را نام برد. واژهصهای کلیدی: نسبت طویل شدن دانه، کیفیت پخت، برنج، قابلیت ترکیب پذیری