بررسی تاثیر منابع مختلف کود نیتروژنه و تعداد تقسیط بر عملکرد کمی و کیفی کلزا با استفاده از نیتروژن ‭15‬

به منظور بررسی تاثیر منابع مختلف کود نیتروژنه و نیز تعداد تقسیط، آزمایشی در قالب طرح آماری بلوک های کامل تصادفی با استفاده از ده تیمار با سه تکرار و به مدت 2 سال در کرت هایی به مساحت ‮‭12‬ متر مربع (به ابعاد 4 ا 3) اجرا گردید. تیمارهای مورد استفاده در تحقیق عبارت بودند از‭: :F‬1T1 مصرف کود نیتروژنه از منبع اوره با یک بار تقسیط (%‮‭100‬ زمان کاشت)، ‭:F‬1T2مصرف کود نیتروژنه از منبع اوره با دو بار تقسیط (%‮‭50‬ زمان کاشت، %‮‭50‬ خروج از روزت)، ‭:F‬1T3 مصرف کود نیتروژنه از منبع اوره با سه بار تقسیط (یک سوم زمان کاشت، یک سوم خروج از روزت، یک سوم قبل از گلدهی)، ‭:F‬2T1مصرف کود نیتروژنه از منبع نیترات آمونیوم با یک بار تقسیط (%‮‭100‬ زمان کاشت)، ‭:F‬2T2 مصرف کود نیتروژنه از منبع نیترات آمونیوم با دو بار تقسیط (%‮‭50‬ زمان کاشت، %‮‭50‬ خروج از روزت)، ‭:F‬2T3مصرف کود نیتروژنه از منبع نیترات آمونیوم با سه بار تقسیط (یک سوم زمان کاشت، یک سوم خروج از روزت، یک سوم قبل از گلدهی)،F3T1 مصرف کود نیتروژنه از منبع سولفات آمونیوم با یک بار تقسیط (%‮‭100‬ زمان کاشت)، ‭:F‬3T2 مصرف کود نیتروژنه از منبع سولفات آمونیوم با دو بار تقسیط (%‮‭50‬ زمان کاشت، %‮‭50‬ خروج از روزت)،‭:F‬3T3مصرف کود نیتروژنه از منبع سولفات آمونیوم با سه بار تقسیط (یک سوم زمان کاشت، یک سوم خروج از روزت، یک سوم قبل از گلدهی)، ‭Control : ‬شاهد (بدون مصرف کود نیتروژنه). در این تحقیق مقدار ‮‭120‬ کیلو گرم در هکتار نیتروژن خاالص بر اساس نتایج آزمون خاک جهت تامین نیاز محصول مورد استفاده قرار گرفت. به منظور تعیین درصد جذب نیتروژن از منابع مختلف خاک ‭(Ndfs) ‬وکود‭(Ndff) ‬و محاسبه کارایی جذب نیتروژن از هر یک از منابع کود مصرفی، از منابع کود نشان دار شده با ایزوتوپ پایدارنیتروژن ‮‭15‬ با ‮‭2/5‬ اتم درصد اضافی (‮‭5.2‬ ‭% = atom excess ) ‬در میکرو پلاتهای استقرار یافته در داخل هر کرت استفاده گردید (جهت اجرای این بخش از تحقیق منابع کود نشان دار شده به میزان توصیه های صورت گرفته و تیمارهای مورد استفاده در تحقیق به هر میکروپلات اضافه گردید. در داخل هرمیکرو پلات تراکم بوته و کلیه عملیات زراعی از ابتدا تا انتهای فصل رشد، مشابه محیط داخل کرت های آزمایشی بود). پس از برداشت محصول نسبت به تعیین عملکرد اندام هوایی، عملکرد دانه، وزن هزار دانه، درصد روغن دانه و عملکرد روغن، درصد پروتیین و تعیین نسبت ایزوتوپی ‮‭14 15‬‭N / N ‬در گیاه به منظور محاسبه کارایی مصرف کودهای نیتروژنه اقدام گردید. نتایج نشان داد در حالی که عملکرد دانه در تیمار شاهد ‮‭582/1‬ کیلوگرم در هکتار بود، بیشترین میزان عملکرد دانه در تیمار مصرف اوره با سه بار تقسیط به میزان ‮‭2340/3‬ کیلوگرم در هکتار بدست آمد که تفاوت معنی دار با تمامی تیمارهای آزمایش داشت. بیشترین عملکرد روغن دانه نیز از تیمار مصرف کود اوره با سه با تقسیط به میزان ‮‭969/4‬ کیلوگرم در هکتار بدست آمد که با تمامی تیمارها تفاوت معنی دار داشت. نتایج همین بررسی با استفاده از ایزوتوپ پایدار نیتروژن ‮‭15‬ نشان داد که بیشترین برداشت کل نیتروژن دانه، بیشترین برداشت نیتروژن دانه از منبع کود و بیشترین برداشت کل نیتروژن ریشه از تیمار مصرف کود اوره با سه بار تقسیط بدست آمد که در دو مورد اول با تمامی تیمارهای مورد استفاده در آزمایش تفاوت معنی دار داشت ولی در مورد آخر به استثنا تیمار نیترات آمونیوم سه بار تقسیط با تمامی تیمارها تفاوت معنی دار داشت. بیشترین مقادیر جذب نیتروژن دانه، برداشت کل نیتروژن کاه، برداشت نیتروژن کاه از منبع کود، برداشت نیتروژن ریشه از منبع کود و برداشت نیتروژن کل گیاه از منبع کود در تیمار نیترات آمونیوم سه بار تقسیط مشاهده گردید. بر اساس نتایج ایزوتوپی اجرای پژوهش، بیشترین کارایی جذب نیتروژن به ترتیب در تیمارهای نیترات آمونیوم سه بار تقسیط با ‮‭48/38‬ درصد و اوره سه بار تقسیط با ‮‭47/01‬ درصد بدست آمد که تفاوت معنی دار با یکدیگر نداشتند ولی تفاوت معنی داری بین این تیمارها با تمامی تیمارهای مورد استفاده در تحقیق مشاهده گردید. واژه های کلیدی: اوره، تقسیط، سولفات آمونیوم، کارایی، کلزا، نیترات آمونیوم، نیتروژن ‮‭15‬