بررسی مقدماتی درجه تحمل به سرما در لاین های نوترکیب حاصل از تلاقی ارقام گندم نان پیشتاز ‭x ‬میرونوسکایا‭808 ‬و پیشتاز‭x ‬رپتور

مرگ بوته های گندم در زمستان ‭(Winter kill) ‬بر اثر تنش سرما در سال ‮‭1386‬ در مناطق سرد کشور و نیز خسارت شدید تنش سرمای اواخر فصل زمستان در مناطق سرد و معتدل سرد از عوامل محیطی عمده کاهش تولید گندم در کشور در چند سال اخیر بودند. در این تحقیق با هدف تعیین میزان تحمل به تنش سرما و برخی خصوصیات زراعی در لاین های نوترکیب نسل F6 دو جمیت گندم نان (پیشتاز ‭x ‬میرنوسکایا ‮‭808‬ و ییشتاز ‭x ‬رقم زمستانه رپتور) دو سری آزمایش به شرح زیر اجرا و از نظر پتانسیل تحمل به سرما و برخی صفات مهم زراعی مورد بررسی مقدماتی قرار گرفتند. در آزمایش اول تعداد ‮‭221‬ لاین خواهری نسل F6 حاصل از دورگ ساده ارقام پیشتاز و میرنوسکایا ‮‭808‬ و در آزمایش دوم تعداد ‮‭114‬ لاین نوترکیب ‭(F‬6) حاصل از تلاقی گندم بهاره ییشتاز با رقم زمستانه رپتور که در طی 6 سال گذشته انتخاب و به خلوص رسیده بودند در یک ارزیابی مقدماتی از نطر میزان تحمل به سرمای لاین ها براساس روش ‭LT‬‮‭50‬ و برخی صفات مهم زراعی به همراه ارقام والدینی بررسی شدند. لاین های نوترکیب در یک پشته یک متری در دو ردیف نیمه دوم مهر ماه ‮‭1389‬ در کرج در مزرعه کشت شدند. در هر دو آزمایش تعداد ‮‭50‬ بوته عادت داده شده به سر ما ‭(acclimated) ‬در شرایط فضای آزاد (مزرعه) در اوایل دی ماه از مزرعه جمع آوری و میزان تحمل به سرما در لاین ها با استفاده از فریزر قابل تنطیم با رایانه تعیین شدند. توزیع فراوانی لاین ها از نظر میزان تحمل به تنش سرما در هر دو جمعیت مذکور در ‮‭10‬ سطح مختلف دمای انجماد (2- تا ‮‭20‬- درجه سانتیگراد نشان داد که تحمل به سرما یک صفت کم ی است. تعدادی لاین های نوترکیب که از نظر صفات نموی (زمان سنبله رفتن و رسیدن) و عملکرد دانه مشابه با والد بهاره پیشتاز ولی دارای تحمل نسبی بالا به تنش سرما بودند برای بررسی بیشتر گزینش شدند. لاین های متحمل به سرما ضمن آن که وارد چرخه به نژادی گندم شده به عنوان استوک های ژنتیکی در بررسی های آتی به منظور شناسایی مکان های ژنی و نشانگر های ملکولی پیوسته با ژن های مرتبط با تحمل به سرما استفاده خواهند شد. واژه های کلیدی: لاین های نوترکیب کندم،تحمل به تنش انجماد، ‭LT‬‮‭50‬