بررسی تنوع مورفولوژیکی، سیتوژنتیکی و مولکولی گونه ها و هیبریدهای بین گونه ای رزهای وحشی ایران

جنس رز ‭(Rosa) ‬از خانواده ‭Rosaceae ‬شامل بیش از‮‭200‬ گونه بوته ای است که در دامنه وسیعی از رویشگاه های نواحی معتدله و نیمه گرمسیری نیمکره شمالی گسترش یافته است. با این حال ، تنها تعداد بسیار کمی از آنها (حدود 8 گونه) در منابع ژنی رزهای امروزی استفاده شده اند. در پژوهش حاضر جهت استفاده از منابع ژنی رزهای کشور در برنامه های بهنژادی، جمعیت های مختلف از گونه های رز از نقاط جغرافیایی مختلف کشور جمع آوری شد. تنوع درون و بین گونه ایی در آنها با نشانگرهای مورفولوژیکی (شامل ‮‭64‬ صفت کمی و کیفی)، سیتوژنتیکی (مشخصات کاریوتیپی و اندازه ژنوم هسته ای) و مولکولی (ریزماهواره ها، بر اساس ‮‭17‬ نشانگر متغیر) بررسی شد. نتایج نشان داد که تنوع ژنتیکی قابل توجهی بین و درون گونه ها وجود داشت. آنالیزهای مرفولوژیکی و مولکولی گونه ‭R. persica ‬از زیر جنس ‭Hulthemia ‬را از سایر گونه های زیر جنس ‭Rosa (=Eurosa) ‬جدا نمود همچنین مطالعات مورفولوژیکی و مولکولی گونه ‭R. damascena ‬در بخش ‭Gallicanae ‬و همه گونه های بخش ‭Pimpinellifolia (R. pimpinellifolia ‬و ‭R. foetida R. hemispherica‬، ) را از سایر بخش ها جدا کردند. تجزیه کلاستر گونه ها با توجه به اندازه ژنوم اندازه گیری شده با روش فلوسیتومتری و اندازه طول کل کروموزوم توانست گونه های دیپلویید، تتراپلویید، پنتاپلویید و هگزاپلویید را در گروه های مجزا از یکدیگر قرار دهد. کلمات کلیدی: رز، بررسی مورفولوژیکی، سیتوژنتیکی، مولکولی