گزارش نهایی طرح تحقیقاتی بررسی و تعیین ارقام خودسازگار و خودناسازگار سیب

هرچند که سیستم غالب گرده افشانی در سیب از طریق دگرگرده افشانی ‭(Allogamy) ‬است، ولی در منابع گاه از ارقامی با سطح بالای خود سازگاری نام برده می شود. شناسایی این ارقام در انتخاب والدین در برنامه های اصلاحی حایز اهمیت است. بنا بر این، در این طرح اقدام به شناسایی ارقام خودسازگار در میان ‮‭108‬ رقم سیب بومی و خارجی موجود در کلکسیون کمالشهر شده، و میزان خودسازگاری در هر رقم نیز نسبت به شاهد بررسی شد. آزمایشات انجام یافته مقدماتی در سال ‮‭1384‬ نشان داد که ‮‭55‬ رقم دارای سطوح مختلف خودسازگاری بوده و بقیه ارقام در هیچ یک از تیمارها کوچکترین درصد خودسازگاری از خود نشان ندادند. در ابتدا بمنظور تعیین قدرت جوانه زنی گرده ارقام، گل های ‮‭108‬ رقم در مرحله بادکنکی جمع آوری و با روش استاندارد قدرت جوانه زنی گرده در کلیه ارقام اندازه گیری شد. این آزمایش در بر گیرنده سه تیمار: 1- خودگرده افشانی از طریق تلقیح دستی مادگی با گرده خود (2 ‭( Artificial self cross- ‬خودگرده افشانی از طریق تلقیح ثقلی حرکتی 3- تیمار گرده افشانی آزاد (شاهد) بود. هر تیمار دارای 4 شاخه تکرار می باشد. نمونه برداری از گل ها، آماده سازی گرده، تلاقی خودگرده افشانی ‭(Selfing)‬، شمارش گل آذین ها و گل ها، رنگ زنی و اتیکت زنی شاخه ها و سه بار شمارش میوه بندی در ‮‭72‬ رقم بر3 تیمار هر تیمار با 4 تکرار (4* 3 شاخه)، ‮‭12‬ شاخه در ‮‭72‬ رقم، در مجموع ‮‭888‬ شاخه تحت آزمایش قرار گرفتند. هر شاخه به طور متوسط دارای ‮‭20‬ گل آذین و هر گل آذین با 5 گل (‮‭888‬*‮‭100‬) ‮‭88800‬ گل به طرق مختلف تحت آزمایشات خودگرده افشانی، بررسی و تعیین درصد میوه بندی قرار خواهند گرفت. بذور حاصل ازخودگرده افشانی ‭(Inbred)‬، جهت تعیین قدرت رویشی ‭(Vigor) ‬در خزانه کشت و نسبت به بذور حاصل از تیمار گرده افشانی آزاد بررسی و مقایسه شدند. این بررسی ها به مدت دو سال متوالی انجام گردید. مقا یسات میانگین در هر رقم انجام و نسبت به تیمار شاهد گرده افشانی آزاد در داخل همان رقم مقایسه خواهند شد. جهت گروه بندی ارقام از نظر در صد خودسازگاری مشاهده شده آنالیز تجزیه کلاستر انجام و گروه بندی شد. در صد جوانه زنی گرده برای احتمال وجود نرعقیمی ژنتیکی گرده بررسی شد. ارقام بومی و وارداتی کاملا خودناسازگار شناسایی شدند. سطح خودسازگاری ارقام خودسازگار شناسایی گردید. واژه های کلیدی: سیب، رقم، خودسازگاری، خویشتن آمیزی، کشت گرده