تثبیت هتروزیس در ‭F1 ‬و گیاهان انتخابی در نسلهای اولیه در حال تفکیک در برنامه توسعه لاین والدینی برنج هیبرید با استفاده از تکنیک کشت بساک

در راستای تولید لاینهای دابل هاپلویید در این تحقیق دو آزمایش بدین صورت انجام شد. در یکی اثر مدت زمان پیش تیمار سرمایی (،8 ،‮‭12 10‬ و ‮‭14‬ روز در دمای 8 درجه سانتی گراد) و دو محیط کشت مختلف ‭(N‬6 و ‭Chu) ‬بر کالوس زایی و باززایی گیاهچه سبز در کشت بساک اولین رقم هیبرید ایران (بهار1) بررسی گردید. آزمایش در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. بر اساس نتایج این تحقیق درصد تولید کالوس در محیط N6 بطور معنی داری بالاتر از محیط ‭Chu ‬بود ولی درصد باززایی گیاهچه سبز در محیط کشت ‭Chu ‬از محیط کشت N6 بطور معنی داری بیشتر بود. به عبارت دیگر کالوس های جنین زای بیشتری در محیط کشت ‭Chu ‬در مقایسه با محیط کشت N6 تشکیل گردید. نتایج این آزمایش نشان می دهند که پیش تیمار سرمایی برای کالوس زایی از بساک های برنج هیبرید ضروری است. افزایش مدت زمان پیش تیمار سرمایی منتج به تولید کالوس بیشتری می شود اما درصد گیاهچه سبز کاهش می یابد بطوری که بهترین مدت زمان پیش تیمار سرمایی برای تولید گیاهچه سبز 8 تا ‮‭10‬ روز در دمای 8 درجه سانتیگراد می باشد. بنابراین بهترین شرایط برای کشت بساک در برنج هیبرید بهار1 استفاده از محیط کشت ‭Chu ‬با مدت زمان 8 تا ‮‭10‬ روز پیش تیمار سرمایی خوشه ها می باشد.در آزمایش دیکری پاسخ به کشت بساک سه هیبرید برنج ایندیکا ا ایندیکای هتروتیک (بهار،1 ‭IR‬‮‭75221‬‭H ‬و ‭IR‬‮‭69688‬‭H) ‬روی چهار محیط کشت کالوس زا ‭(N‬6 ، N6 تغییریافته ، ‭Chu ‬و ‭Chu ‬تغییریافته) بررسی شد. به منظور بررسی تاثیر ژنوتیپ، محیط های غذایی و اثرات متقابل آنها بر روی کالوس زایی و باززایی، هیبریدها و محیط های کشت کالوس زایی در قالب آزمایش فاکتوریل کاملا تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ، ترکیب محیط کشت کالوس زایی و اثرات متقابل آنها بر روی درصد کالوس زایی، باززایی گیاه سبز، باززایی گیاه آلبینو و باززایی کل به طور معنی داری موثر بود. مقایسه میانگین ها نشان داد که بهترین هیبرید از نظر عکس العمل ژنوتیپ ها به تولید کالوس هیبرید ‮‭64/1‬‭) IR‬‮‭75221‬Hدرصد) و به باززایی کل و گیاه سبز هیبرید بهار 1 (‮‭12/24‬ درصد و ‮‭3/43‬ درصد) می باشد. بهترین محیط کشت کالوس زایی برای تولید کالوس محیط کشت N6 تغییریافته (2 درصد) و برای باززایی کل (‮‭21/82‬ درصد)، گیاه سبز (‮‭5/6‬درصد) و آلبینو (‮‭16/22‬ درصد) محیط کشت ‭Chu‬تغییریافته بود. در مجموع در دو آزمایش فوق تعداد ‮‭150‬ لاین دابل هاپلویید تولید شد که این لاین های دابل هاپلویید تولید شده در حال بررسی قرار دارند تا در نهایت لاین های انتخاب شده در آزمایشات مقدماتی و ناحیه ای مورد بررسی و در صورت مناسب بودن بعنوان ارقام جدید معرفی گردند. کلمات کلیدی : برنج، کشت بساک، پیش تیمار سرمایی، کالوس زایی و برنج هیبرید.