ارزیابی عکس العمل ارقام و لاین های پیشرفته گندم دیم (اقلیم سرد - گرم) انتخابی از آزمایشات سال ‭1387 ‬غلات نسبت به بیماری سیاهک پنهان معمولی گندم با عامل ‭Kuhn Tilletia laevis ‬در مناطق دیم کشور

سیاهک پنهان معمولی با عامل ‭Kuhn Tilletia laevis ‬از بیماریهای مهم گندم در مناطق دیم می باشد. به منظور گزینش ژنوتیپ های مقاوم به این بیماری تعداد ‮‭141‬ ژنوتیپ گندم دیم و یک ژنوتیپ تریتیکاله نسبت به این بیماری در مناطق مراغه - کرمانشاه به مدت 2سال و درکردستان به مدت یکسال مورد مطالعه قرار گرفتند. 8گرم از بذر هریک از ارقام ولاینها به نسبت وزنی 5 در هزار با اسپور زنده جدایه قارچ عامل بیماری جمع آوری شده از محل های اجرای آزمایش آغشته شده و هر رقم/ لاین در دو خط یک متری به فاصله ‮‭30‬ سانتی متر کشت گردید. در طول دوره رشد مراقبت های زراعی بعمل آمد و پس از رسیدن گندم، خوشه های سالم و آلوده شمارش و درصد آلودگی و عکس العمل هریک از لاین ها نسبت به بیماری مشخص شد. نتایج این مطالعه نشان داد که در هر دوسال اجرای آزمایش تعداد ‮‭33‬ ژنوتیپ در مراغه، ‮‭13‬ ژنوتیپ در کرمانشاه و ‮‭18‬ ژنوتیپ در کردستان (نتیجه یکساله) عکس العمل مقاوم نسبت این بیماری دارند. بر اساس نتایج بدست آمده از اجرای آزمایش در مناطق اجرا در سال های ‮‭1388‬ و ‮‭1389‬ در میان این ژنوتیپ ها، تعداد 6 ژنوتیپ در هر دوسال اجرای آزمایش و در تمام مناطق اجرا دارای عکس العمل مقاوم نسبت به این بیماری بودند که استفاده از این ژنوتیپ ها برای ایجاد ارقام مقاوم در برنامه های به نژادی مفید بوده و در صورت داشتن صفات مطلوب زراعی بعنوان رقم مقاوم قابل معرفی می باشند. وجود تفاوت بین میزان آلودگی در مناطق و سالهای مختلف نشان دهنده تاثیر شرایط آب و هوایی در بروز بیماری و تفاوت قدرت بیماریزایی قارچ عامل بیماری در مناطق مختلف میباشد. نژاد قارچ عامل بیماری در کردستان دارای قدرت بیماریزایی بیشتری بوده و بیشترین میزان آلودگی به این بیماری در کردستان ثبت شده است. واژه های کلیدی: سیاهک پنهان معمولی - گندم دیم، ،مقاومت‭. Tilletia laevis Common bunt