بررسی سازگاری و عملکرد پروونانس های گونه های صنعتی اکالیپتوس در نواحی مختلف اکولوژیکی ایران

درختان اکالیپتوس از جمله عناصر گیاهی درختی مورد استفاده در پوشش های فضای سبز هستند که با استفاده های چندمنظوره در مناطق شهری و برون شهری کاربرد دارند. وجود تنوع قابل ملاحظه، خصوصیات گیاهشناسی و اکوفیزیولوژی و استفاده های متنوع از گونه های مختلف این گیاه، ضرورت مطالعه همه جانبه را بر روی خصوصیات آن را ایجاب می نماید. این طرح به منظور بررسی میزان سازگاری و عملکرد پروونانس های مختلف گونه های صنعتی اکالیپتوس طی سال های ‮‭1384-89‬ واقع در مزرعه آزمایشی مربوطه واقع ایستگاه تخلیه فاضلاب منطقه حصار سرخ در 5 کیلومتری شمال شرقی شهرستان قم اجرا گردید. به منظور مقایسه عملکرد و ثبت مشخصات کم ی و کیفی درختان، از هرگونه حداقل ‮‭30‬ نمونه در مزرعه آزمایشی و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار کشت گردید و آبیاری با استفاده از فاضلاب همزمان با دور آبیاری سایر درختان کاشته شده در فضای سبز ایستگاه بود. پس از کاشت و استقرار نهال های گلدانی از گونه های مختلف، صفات رویشی و مورفولوژیکی از جمله ارتفاع، قطر تنه در محل یقه، وضعیت شادابی و زنده مانی نهال ها و میزان آلودگی به آفات و بیماری ها، به تفکیک در طی سال های اجرای طرح اندازه گیری شد. به دلیل همیشه سبز بودن درختان اکالیپتوس، آماربرداری و ثبت صفات رویشی در تمام طول سال و در دو مرحله یکی اوایل پاییز (پس از سپری شدن تنش گرمایی تابستان) و دیگری اوایل بهار (پس از سپری شدن تنش سرمایی زمستان) صورت گرفت. تجزیه های مختلف آماری نظیر تجزیه واریانس، مقایسه میانگین، ضرایب همبستگی و تجزیه کلاستر صورت گرفت و در نهایت سازگاری و عملکرد گونه ها در شرایط آزمایش معرفی گردید. نتایج به شرح زیر می باشد: 1- زنده مانی: سازگارترین گونه ها به ترتیب ‮‭3/93‬‭) E. camaldulensis ‬‮‭41‬‭-Qom ‬درصد) و ‮‭7/90‬‭) E. microtheca ‬‮‭46‬‭-Qom ‬درصد) و ناسازگارترین گونه ‮‭7/46‬‭) E. rubida ‬‮‭166‬‭-sh ‬درصد) می باشد. 2- ارتفاع کل درخت: کم ارتفاع ترین گونه ‮‭3/202‬‭) E. rubida ‬‮‭166‬‭-sh ‬سانتیمتر) بوده و بقیه گونه ها در یک سطح می باشند (‮‭321/3-294/7‬ سانتیمتر). 3- قطر برابر یقه تنه: کمترین مقدار به ترتیب به گونه های ‮‭8/34‬‭) E. rubida ‬‮‭166‬‭-sh ‬میلیمتر) و ‮‭7/45‬‭) E. microtheca ‬‮‭46‬‭-Qom ‬میلیمتر) تعلق داشت و سایر گونه ها در یک سطح قرار داشتند (‮‭56/6-54/3‬ میلیمتر). 4- شادابی: بیشترین و کمترین مقدار به ترتیب به گونه های ‮‭4720‬‭) E. microtheca ‬‮‭46‬‭-Qom) ‬و ‮‭2533‬‭) E. rubida ‬‮‭166‬‭-sh) ‬تعلق داشت. 5- نسبت قطر تنه به ارتفاع کل: بیشترین و کمترین مقدار به ترتیب به گونه های ‮‭3/25‬‭) E. Camaldulensis ‬‮‭41‬‭-ch) ‬و ‮‭7/16‬‭) E. microtheca ‬‮‭46‬‭-Qom) ‬تعلق داشت و سایر گونه ها در یک سطح بودند (‮‭20/3-18‬). 6- تجزیه خوشه ای: رویهمرفته گونه ها از نظر رشد، زنده مانی و شادابی به دو گروه تقسیم شدندک گونه ‭E. rubida ‬‮‭166‬‭-sh ‬در یک گروه و پنج گونه دیگر در یک گروه جداگانه که نشاندهنده عملکرد یکسان این پنج گونه نسبت به گونه ‭E. rubida ‬است. واژه های کلیدی: اکالیپتوس، سازگاری، صنعتی، عملکرد، قم.