بررسی رویشگاه های بادامچه ‭Spach Amygdalus scoparia ‬در استان قم به منظور دست یابی به اصلی ترین عامل اکولوژیک در ظهور آنها

این تحقیق با استفاده از بررسی نقشه های تیپولوژی استان قم در سه منطقه معرف از رویشگاه های بادامچه‭Spach. Amygdalus scoparia‬اجرا گردید. در هر منطقه با توجه به فرم زمین (یال، دامنه و دره) و جهت جغرافیایی (شمال، جنوب، شرق و غرب) نمونه برداری و ویژگی های رویشگاهی، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و خصوصیات کم ی و کیفی درختچه ها مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد تراکم درختچه های بادامچه در دامنه ها بیشتر بود. از نظر ارتفاع، قطر تاج، مساحت تاج پوشش و مساحت تاج پوشش در واحد سطح قطعه نمونه، درختچه های موجود در دره ها وضعیت بهتری داشتند و مقادیر آن برای دامنه ها از یال ها بیشتر بود. از نظر رشد سالانه درختچه ها، با اندازه گیری فاصله میانگره ها و محاسبه رشد طولی شاخه در سالجاری، بیشترین مقادیر در دره ها و پس از آن در دامنه ها و یال ها مشاهده شد. همچنین جهت جغرافیایی نقش مهمی در پراکنش بادامچه نشان داد به طوری که بیشترین تراکم درختچه ها در شیب های جنوبی و شرقی و کمترین مقدار آن در شیب های شمالی و غربی مشاهده گردید. در این بررسی به عنوان مهمترین عامل در حضور و عملکرد درختچه ها در مناطق مورد بررسی، جهت جغرافیایی تعیین گردید. همچنین از دیگر عوامل موثر بر پراکنش بادامچه شرایط خاک و بخصوص بافت خاک بود که در مواردی که خاک با بافت متوسط تا سبک همراه با سنگریزه وجود داشت، تراکم درختچه های بادامچه بیشترین مقدار بود. درخصوص تاثیر عوامل ترکیبی فرم زمین- جهت جغرافیایی بر میانگین ارتفاع، مساحت تاج پوشش درختچه و رشد سالجاری در دره های شرقی، جنوبی و شمالی بیشترین مقدار و پس از آن دامنه های شرقی قرار گرفتند. ضرایب همبستگی بین صفات نشان داد: میانگین مساحت تاج پوشش در واحد سطح با ارتفاع منطقه از سطح دریا و مشخصه های رشد سالجاری و تراکم برگ با میزان رس همبستگی مثبت و معنی داری داشته و این پارامتر با درصد آهک خاک رابطه ای منفی و معنی دار داشت. ضریب همبستگی فسفر و پتاسیم با اکثر پارامترهای رویشی دارای همبستگی منفی و البته غیرمعنی داری بود. در تجزیه عامل ها در فاکتور اول بیشترین تاثیر مثبت را پتاسیم و فسفر و بیشترین تاثیر منفی را درصد شن و اسیدیته خاک بر ظهور بادامچه نشان دادند. درصد لای با فاکتور دوم همبستگی منفی و معنی داری نشان داد و میزان کربن آلی با فاکتور سوم همبستگی مثبت و معنی داری داشت. این مورد اهمیت نقش این سه فاکتور را در ارزیابی توان رویشگاه و تاثیر عوامل اکولوژیک بر ظهور و توسعه رشد درختچه های بادامچه نشان داد. واژه های کلیدی: بادامچه ‭(Amygdalus scoparia Spach.)‬، عوامل اکولوژیک، نیاز رویشگاهی.