بررسی مرفولوژیکی سیستم زیرزمینی کلوس ‭(Kelussia odoratissima Mozaff) ‬به منظور اصلاح روش بهره برداری سنتی

کلوس ‭(Kelussia odoratissima Mozaff. ) ‬یکی از گیاهان و محصولات فرعی مراتع ییلاقی استان خوزستان محسوب می گردد که عمدتا سالها به شکل سنتی برداشت می گردد. آنچه که در این روش مورد بهره برداری قرار می گیرد عبارت است از قطع و برداشت کلیه اندامهای گیاه به همراه بخشی از سیستم زیرزمینی گیاه به منظور افزایش طول عمربرگهای تازه و بازار پسندی آن می باشد . با استفاده از نقشه زمین شناسی تمام نقاط پراکنش گونه بر روی سازندها را معین نموده و جهت تطبیق صحرایی آنها با توجه به پراکندگی در استان یک منطقه جهت انتخاب سایت اصلی مورد بررسی قرار گرفت . منطقه مورد مطالعه شامل بخشهایی از دامنه های شمالی و جنوبی ارتفاعات کوه قارون(‮‭2400‬ متر) واقع در رشته کوه منگشت در استان می باشد . دراوایل بهار هنگام برداشتهای محلی محصول نسبت به مطالعه مرفولوژی قسمتهای زیرزمینی گیاه بصورت تشریحی اقدام گردیده ، عمق و دامنه گسترش افقی ریشه نیز بررسی شد . نتایج مطالعه نشان داد که ریشه کرفس کوهی ضخیم ، راست و در قسمت فوقانی آن دوکی شکل و چین خورده است برش طولی ریشه پایه های آزمایشی کرفس کوهی معلوم کرد که محل مریستم راسی ( رویش مجدد ) در نزدیکی سظح خاک قرار گرفته است . نفوذ عمقی ریشه ها ی کرفس کوهی در خاک تا حدود 2 متر و در جهات افقی آن 3 تا 5 متر برآوردگردید. در مطالعه تشریحی از طریق برش های عرضی و طولی ریشه، در محل مریستم راسی در بخش ابتدایی و متورم ریشه یعنی در قاعده ساقه و دقیقا در نزدیکی سطح خاک قرار دارد . به همین دلیل غالبا در برداشتهای سنتی این منطقه ( مریستم راسی ) به همراه اندامهای مورد بهره برداری جدا و حذف می گردد.نتایج حاصل از بررسی نشان داد که بهره برداری های هدایت شده برای بقا و استمرار حیات کرفس کوهی نسبت به روشهای سنتی برتر بوده است. بنابراین برای حفظ جوانه های رویشی، رشد مجدد و ادامه حیات کرفس در شرایط طبیعی ، تغییر روش بهره برداری سنتی الزامی است و ضرورتا بایستی از حالت هر نوع کندن یا از زیر خاک درآوردن گیاه، به روش بریدن با داس بالاتر از سطح خاک تبدیل گردد . چون تنها از این طریق است که می توان جوانه های رویشی و نقاط مریستمی را بدون آسیب برای تجدید حیات سالهای بعد تضمین نمود . کلمات کلیدی: مرفولوژیکی ، سیستم زیرزمینی ، کلوس ، بهره برداری