جمع آوری، کشت و استقرار گیاهان دارویی نادر و در حال انقراض ایران به منظور احیا و حفاظت آنها (استان قزوین)

درطی چند دهه اخیر گونه ها ی گیاهی روند کاهشی داشته است. به همین منظور برنامه های حفاظتی درون رویشگاهی وبرون رویشگاهی برای کاهش این روند طراحی واجرا شده است .تحقیق حاضر تلاشی درجهت حفاظت از گیاهان دارویی نادر ودر حال انقراض ایران بصورت برون رویشگاهی است. بذر گونه‭Nepeta pogonosperma Jamzad & Assadi ‬و بذر و نهال ‭Nepeta heliotropifolia Lam ‬که از گونه های انحصاری ایران از تیره ‭ Apiaceae ‬و بذر ‭(Friv) Griseb Opopanax hispidus ‬از تیره ‭Lamiaceae ‬از رویشگاه جمع آوری شدند. بذر دو گونه ‭Nepeta pogonosperma ‬و ‭Nepeta heliotropifolia ‬در ‮‭15‬ دی ماه ‮‭1388‬ کشت گردید. نهال های آنها در ‮‭15‬ اردیبهشت ‮‭1389‬ به کرت اصلی منتقل گردید. ازسرشاخه گلدار‭Nepeta pogonosperma ‬در مزرعه و طبیعت و از سرشاخه گلدار ‭Nepeta heliotropifolia ‬از طبیعت اسانس تهیه گردید. مشخصات محل جمع آوری، شامل مختصات جغرافیایی، ارتفاع محل، جهت شیب، درصد شیب ونام گونه های همراه یادداشت برداری شد. نتایج نشان داد گونه ‭Nepeta pogonosperma ‬به راحتی از طریق بذر قابل تکثیر است. مقدار اسانس آن در طبیعت ‮‭1/7‬درصد است. میزان اسانس در مزرعه ، ابتدای زمان گلدهی ‮‭1/59‬ درصد، زمان پنجاه درصد گلدهی ‮‭1/8‬ درصد و در شرایط بدون آبیاری‮‭1/32‬ درصد میصباشد. با کشت بذر گونه‭Nepeta heliotropifolia ‬تنها 1درصد نهال حاصل گردید و انتقال نهال از طبیعت فقط از طریق نهال های جوان با ارتفاع کمتر از 5 سانتیمتر امکان پذیر است. بهترین روش تکثیر گونه‭Opopanax hispidus ‬در مزرعه از طریق بذر می باشد و تکثیر آن نیاز به بررسی بیشتری دارد. واژه های کلیدی: گیاهان دارویی نادر، گونه انحصاری، حفاظت برون رویشگاه، قزوین