اثر روش کاشت و تراکم بذر بر شاخص های فنی و زراعی سورگوم دانه ای

بخش مهمی از اراضی جنوب خوزستان دارای حاصلخیزی کم و محدودیت دسترسی به آب می باشند. کشت سورگوم دانه ای در این اراضی می تواند باعث افزایش بهره وری آنها و تولید دانه برای خوراک دام گردد.کشت سورگوم دانه ای بصورت خطی و ردیفی و با الگوهای مختلف کاشت امکان پذیر می باشد. این آزمایش در سالهای ‮‭88‬ و ‮‭89‬ به منظور ارزیابی تاثیر روش های مختلف کاشت و تراکم بذر بر عملکرد سورگوم دانه ای در یک خاک سیلتی- رسی در مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان (ایستگاه تحقیقات کشاورزی شاوور) اجرا شد. این پروژه در قالب طرح بلوکهای تصادفی و به روش کرت های خرد شده در سه تکرار اجرا گردید. کرتهای اصلی شامل هفت روش کاشت به شرح زیر بودند: 1- کشت یک ردیف روی پشته های ‮‭50‬ سانتیمتری با ردیفکار (2 ‭(S‬1- کشت یک ردیف روی پشته های ‮‭60‬ سانتیمتری با ردیفکار (3 ‭(S‬2- کشت یک ردیف روی پشته های ‮‭75‬ سانتیمتری با ردیفکار (4 ‭(S‬3- کشت دو ردیف در دو طرف پشته های ‮‭75‬ سانتیمتری با ردیفکار (5 ‭(S‬4- کشت یک ردیف در وسط پشته های ‮‭60‬ سانتیمتری با جوی و پشته کار همدانی (6 ‭(S‬5- کشت دو ردیف در دو طرف پشته های ‮‭60‬ سانتیمتری با جوی و پشته کار همدانی (7 ‭(S‬6- کشت در سطح با فاصله خطوط ‮‭60‬ سانتیمتری با خطی کار تاکا ‭(S‬7) و کرتهای فرعی نیز شامل سه تراکم کشت شامل ،‮‭200 150‬ و ‮‭250‬ هزار دانه در هکتار بودند. از نظر شاخص های فنی، مصرف سوخت در روش خطی کاری و استفاده از ردیفکار پنوماتیک به ترتیب ‮‭4/82‬ و ‮‭6/24‬ لیتر و زمان انجام عملیات ‮‭38/94‬ و ‮‭46/32‬ دقیقه در هکتار می باشد ولی در روش کاشت با ردیفکار مکانیکی به دلیل آنکه عملیات کاشت در دو مرحله (فارورزنی و کاشت) انجام گرفت مجموع مصرف سوخت در ردیفکار مکانیکی ‮‭12/57‬ لیتر و زمان کاشت ‮‭78/37‬ دقیقه در هکتار بود. نتایج تجزیه واریانس مرکب شاخص های زراعی نشان داد که تفاوت معنی دار بین روشهای کاشت در شاخص های درصد سبز شدن، حجم آب مصرفی، کارایی مصرف آب، وزن هزاردانه، وزن کاه و کلش و عملکرد دانه وجود داشت. بیشترین درصد سبز شدن در روش کاشت S1 و به میزان ‮‭82/47‬ درصد بود. روشهای کاشت S1 و S2 به دلیل افزایش معنی دار وزن کاه و کلش و عملکرد دانه وکاهش کاراییمصرف آب نسبت به سایر تیمارها، به عنوان تیمارهای برتر شناخته شدند. با توجه به محدودیت ماشین ردیفکار در کاهش فواصل ردیف کاشت و همچنین به منظور افزایش ظرفیت مزرعه ای، تیمار S2 جهت کشت سورگوم دانه ای در استان توصیه می گردد. مناسبترین تراکم بذر نیز تراکم ‮‭200‬ هزار بذر در هکتار بود. بررسی اثرات متقابل نشان داد که بیشترین عملکرد دانه در روش S2P3 با مقدار ‮‭4955‬ کیلوگرم در هکتار بود. واژه های کلیدی: سورگوم دانه ای، الگوی کاشت، تراکم بذر، خوزستان