بررسی تکمیلی برآورد خسارت ناشی از علف های هرز در مزارع ذرت دانه ای

به دلیل عدم دسترسی به اطلاعات دقیق و علمی در مورد میزان افت عملکرد ناشی از علف های هرز در مزارع ذرت دانه ای در مناطق مختلف کشور و اهمیت برخورداری از چنین اطلاعاتی، این تحقیق در استان کرمانشاه اجرا شد. در این بررسی، در مجموع از مناطق مذکور تعداد ‮‭30‬ مزرعه ذرت دانه ای به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای ‭(stratified random-sampling) ‬و با تخصیص تعداد نمونه متناسب با هر طبقه، انتخاب شد. در این روش منطقه به عنوان طبقه اولیه ‭(primary stratum) ‬و اندازه مزرعه به عنوان طبقه ثانویه ‭(secondary stratum) ‬در نظر گرفته شده است. در هر منطقه با نظر کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی، بخش های عمده کشت ذرت دانه ای انتخاب و لیست کشاورزان ذرت کار هر بخش تهیه شد. سپس، با استفاده از لیست تهیه شده تعداد نمونه (مزرعه) تخصیص یافته به هر طبقه به صورت تصادفی انتخاب شد. در هر مزرعه با استفاده از‮‭10‬ کوادرات ‮‭1/5‬ متر مربعی (دو ردیف کاشت به طول 1 متر) هر یک با فاصله‮‭20‬ متر از یکدیگر و به صورت الگوی‭W ‬معکوس، نمونه گیری انجام و در هر کوادرات تعداد علف های هرز به تفکیک گونه شمارش و ثبت شد. زمان نمونه گیری در مرحله 5 تا 6 برگی ذرت بود. در حین نمونه گیری، سطوح نمونه گیری شده به نحو مطلوب علامت گذاری و در زمان برداشت محصول عملکرد ذرت در همان سطوح اندازه گیری شد. همچنین در هر مزرعه تعداد ‮‭10‬ کوادرات ‮‭1/5‬ متر مربعی (دو ردیف کاشت به طول 1 متر) از قسمت های عاری از علف هرز که از نظر میزان تراکم و وضعیت رشد بوته های ذرت نماینده واقعی مزرعه بودند، انتخاب و در زمان برداشت محصول، عملکرد دانه در هر کوادرات به عنوان شاهد عاری از علف هرز اندازه گیری و ثبت شد. سپس با استفاده از داده های هر یک از مزارع، میزان افت عملکرد ناشی از علف های هرز محاسبه و میزان خسارت علف های هرز در مزارع ذرت دانه ای در هر منطقه برآورد گردید. داده های به دست آمده با مدل هذلولی مستطیلی تراکم علف هرز(معادله کوزنس، ‮‭1985‬) برازش داده شد و مقادیر متغییرهای ‭i ‬و ‭a ‬محاسبه گردید. معادلات برازش شده خسارت عملکرد علف های هرز را در مزارع ذرت استان کرمانشاه برآورد نموده است.بر اساس نتایج به دست آمده میانگین افت عملکرد ناشی از علفهای هرز در مزارع ذرت استان کرمانشاه علیرغم مدیریت های اعمال شده ‮‭17/32‬ درصد بر آورد گردید. با در نظر گرفتن میزان ‮‭252566‬ تن دانه ذرت تولید شده ذرت در استان کرمانشاه در سال زراعی ‮‭87-88‬ و با در نظر گرفتن قیمت ‮‭450‬ تومان برای هر کیلوگرم ذرت، علیرغم روشهای مدیریتی اعمال شده در مزارع ذرت استان کرمانشاه برای کنترل علف های هرز، بر اساس درصد افت عملکرد به دست آمده در این تحقیق، سالانه به میزان حدود ‮‭19‬ میلیارد تومان به مزارع ذرت استان کرمانشاه خسارت وارد می شود. واژه های کلیدی: نمونه گیری تصادفی، طبقه ای ‭(stratified random-sampling)‬، طبقه اولیه ‭(primary stratum)‬، طبقه ثانویه ‭(secondary stratum) ‬، ذرت، خسارت، علف هرز، کرمانشاه.