ارزیابی ژرم پلاسم گلرنگ به منظور انتخاب ژنوتیپ های مناسب کشت پاییزه درشرایط دیم معتدل سرد

در علم اصلاح نباتات گزینش ژنوتیپ های مطلوب براساس وجود تنوع ژنتیکی استوار است از این رو منابع ژنتیکی گیاهی علاوه بر زیربنای توسعه کشاورزی، به عنوان خزانه غنی از ژنهای مطلوب محسوب می شوند. گلرنگ از گیاهان زراعی قدیمی و بومی ایران بوده و سازگاری خوبی با مناطق مختلف دیم دارد. در این بررسی جمعا تعداد ‮‭1128‬ ژنوتیپ گلرنگ طی سه سال زراعی در معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم (سرارود) مورد ارزیابی قرار گرفتند. هر کرت شامل دو ردیف به طول 4 متر با فاصله ردیف های ‮‭30‬ سانتیمتر بود. در طول دوران رشد ونمو علاوه بر مراقبتهای معمول زراعی نظیر وجین علفهای هرز و مبارزه با آفات از برخی صفات زراعی یادداشت برداری صورت گرفت. نتایج سال اول نشان داد که به علت کاهش شدید بارندگی ها (کاهش ‮‭128/7‬ میلیمتر بارندگی) و وقوع خشکسالی میزان عملکرد کلیه ژنوتیپ ها کاهش یافته بود. از بین ‮‭280‬ ژنوتیپ تحت بررسی در این سال ‮‭128‬ ژنوتیپ دارای عملکرد بالا تر از میانگین کل (‮‭93/13‬ گرم در کرت) بوده و نهایتا ‮‭33‬ ژنوتیپ با عملکرد دانه بیش از ‮‭150‬ گرم در کرت گزینش شدند. در سال دوم میزان بارندگی ‮‭38/7‬ میلیمتر بیش از میانگین بلند مدت بود. از بین ‮‭500‬ ژنوتیپ تحت بررسی ‮‭237‬ ژنوتیپ با عملکرد بیش از میانگین شناسایی شدند و در نهایت ‮‭10‬ ژنوتیپ براساس دو شاخص مهم عملکرد دانه و میزان روغن دانه (میزان روغن بیش از ‮‭30‬ درصد و عملکرد دانه بیش از ‮‭490‬ گرم در کرت) گزینش شدند. در سال سوم نیز میزان بارشها ‮‭64/5‬ میلیمتر کمتر از میانگین بلند مدت بود. از بین ‮‭348‬ ژنوتیپ تحت بررسی ‮‭147‬ ژنوتیپ دارای عملکرد بیش از میانگین بودند. تعداد ‮‭12‬ ژنوتیپ بر اساس دو شاخص مهم عملکرد دانه و میزان روغن دانه (میزان روغن بیش از ‮‭31‬ درصد و عملکرد دانه بیش از ‮‭310‬ گرم در کرت) گزینش شدند. تمامی ژنوتیپ های ضمن ارزیابی، احیا و خالص سازی شده و در یخچال های مخصوص بانک ژن گیاهی نگهداری شدند. همچنین ژنوتیپ های گزینش شده در هر سال به آزمایشات تکرار دار منتقل گردیدند. واژه های کلیدی: گلرنگ، ژرم پلاسم، گزینش، شرایط دیم