بررسی تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپ های گندم به منظور گزینش لاین های مقاوم به خشکی و پرمحصول

به صمنظور شناسایی ژنوتیپصهای گندم متحمل به تنش های خشکی و گرما که دارای عملکرد مطلوب در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی باشند، ‮‭18‬ لاین و رقم گندم نان در قالب طرح بلوکصهایص کامل تصادفی با چهار تکرار طی دو سال(‮‭1388-90‬) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گچساران ارزیابی شدند. در این آزمایش از رقم کوهدشت به عنوان شاهد استفاده شد. پنج شاخص تحمل به خشکی شامل: میانگین حسابی تولید ‭(MP)‬، میانگین هندسی تولید ‭(GMP)‬، تحمل‭(TOL)‬، شاخص حساسیت به تنش ‭(SSI) ‬و شاخص تحمل به تنش ‭(STI) ‬براساس عملکرد دانه در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی محاسبه شدند. شدت تنش ‭(SI) ‬برای سال اول نسبتا زیاد (‮‭0/47‬) و برای سال دوم متوسط (‮‭0/37‬) بود. نتایج تجزیه واریانس ساده و مرکب بر روی عملکرد دانه نشان داد که تنوع معنیصداری بین ژنوتیپصهای مورد بررسی وجود داشته است. علاوه بر این، شاخصصهای مختلف تحمل/حساسیت به تنش بویژه ‭MP‬، ‭GMP ‬و ‭STI ‬امکان شناسایی لاینصهای پرمحصول در شرایط مختلف محیطی را تقویت کردند. مقادیر مولفهصهای اول و دوم در تجزیه به مولفهصهای اصلی که بر مبنای عملکرد در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی و شاخصصهای مختلف شکل گرفته بود برای تمام ژنوتیپصصها محاسبه شد. با در نظر گرفتن عملکرد دانه در شرایط مختلف محیطی و مقادیر مولفهصهای اول و دوم و همچنین صفات مهم زراعی، لاین شماره 3 با شجره‭KAUZ/PASTOR/ /BAV‬‮‭92‬‭/RAYON) ‬به عنوان ژنوتیپ پرمحصول و متحمل به تنشصهای خشکی و گرما شناخته شد. واژهصهای کلیدی: شرایط دیم، آبیاری تکمیلی، خشکی، گرما، شاخصصهای تحمل به تنش