ارزیابی تحمل ارقام و اکوتیپ های یونجه به شوری

این طرح بخشی از پروژه اصلاح یونجه و تولید واریته متحمل به تنش شوری است. بدین منظور ده اکوتیپ یونجه منتخب از دیگر آزمایش مربوط به مجری طرح به عنوان ژرم پلاسم پایه انتخاب و در شرایط تحت کنترل مورد غربالگری قرار گرفتند و صفات مختلف همانند ارتفاع، تعداد ساقه، عملکرد تر و خشک و همچنین میزان کلروفیل تحت شرایط تنش و عدم تنش در اکوتیپ های مورد بررسی اندازه گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین اکوتیپ ها از نظر میزان تحمل به شوری اختلاف معنی داری وجود دارد و از این تنوع می توان در گزینش اکوتیپ های برتر بهره جست. برای اطمینان از نتایج حاصله و انتخاب دقیق تر اکوتیپ ها، آزمایش بار دیگر تکرار شد و این بار تیمار شوری در دو سطح اعمال گردید. بین اکوتیپ ها از نظر کلیه صفات اندازه گیری شده اختلاف معنی دار مشاهده شد. اثر متقابل اکوتیپ با سطوح شوری تنها برای صفات عملکرد تک بوته در حالت تر و خشک معنی دار بود. اکوتیپ های قره یونجه، بافتان و لقلان برترین اکوتیپ ها از نظر ارتفاع بودند و پس از آنها اکوتیپ های خواجه و سیوان قرار گرفتند. ترتیب برتری اکوتیپ ها در مورد تعداد ساقه تقریبا همانند صفت ارتفاع بود و همچنان اکوتیپ های قره یونجه، خواجه، لقلان و بافتان برتر بودند و اکوتیپ های ساتلو و خسروانق در رده بعدی قرار گرفتند. همبستگی میزان کلروفیل تنها در تیمار بدون تنش با صفات تعداد ساقه و ارتفاع در سطح احتمال %5 معنی دار بود و با بقیه صفات و در دو سطح تنش متوسط و شدید غیر معنی دار بود. اکوتیپ های قره یونجه و لقلان بیشترین میزان کلروفیل را داشتند و کمترین میزان کلروفیل متعلق به اکوتیپ خواجه بود. در تیمار شاهد اکوتیپ های قره یونجه، خواجه و بافتان بیشترین عملکرد تر نشان دادند و اکوتیپ لقلان در مرتبه بعدی قرار گرفت. در تیمار شوری متوسط، اکوتیپ های قره یونجه و بافتان بهترین بودند و پس از آنها اکوتیپ های لقلان، خواجه و سپس ایلانجوق قرار گرفت. ترتیب برتری اکوتیپ ها در شوری شدید تقریبا همانند شوری متوسط بود و اکوتیپ های قره یونجه، خواجه و بافتان و سپس لقلان در برترین مرتبه قرار گرفتند. همبستگی عملکرد تر و خشک در سطوح شاهد، شوری متوسط و شدید به ترتیب برابر ‮‭914‬/،‮‭0/905 0‬ و ‮‭0/803‬ و در سطح احتمال %1 معنی دار بود بنابراین ترتیب اکوتیپ ها از نظر عملکرد خشک مطابقت بیشتری با عملکرد تر داشت. برترین اکوتیپ ها از نظر عملکرد خشک در تیمار شاهد، اکوتیپ های قره یونجه و خواجه و سپس بافتان و ایلانجوق بود. در شوری متوسط اکوتیپ های خواجه، قره یونجه و بافتان برترین اکوتیپ ها بودند و اکوتیپ لقلان در مرتبه بعدی قرار گرفت. در شوری شدید نیز اکوتیپ های خواجه، قره یونجه و لقلان در برترین رده قرار گرفتند و پس از آنها اکوتیپ های بافتان و ساتلو قرار گرفت. با در نظر گرفتن کلیه صفات اندازه گیری شده به ویژه با تاکید بر عملکرد، اکوتیپ های قره یونجه، خواجه، بافتان و لقلان اکوتیپ های برتر آزمایش تشخیص داده شدند که در سه شرایط (شاهد، شوری متوسط و شدید) نسبت به سایر اکوتیپ های مورد بررسی برتر و اختلاف معنی دار داشتند. این اکوتیپ ها می توانند به عنوان ارقام مناسب برای محیطهای با تنش شوری متوسط و یا شدید معرفی گردند. واژه های کلیدی: غربالگری، تحمل، شوری متوسط، شوری شدید