امکان سنجی استفاده از زه آب های مزارع برای کاهش تاثیر تنش خشکی انتهای فصل بر عملکرد گندم با استفاده از آزمایش مزرعه ای و تکنیک

وقوع تنش خشکی در انتهای فصل رشد گندم (مرحله پر شدن دانه) یکی از تنش های متداول در استان خوزستان است. دراین مرحله از رشد گیاه، از یک سو بارندگی ها و منابع آب کاهش یافته و از سوی دیگر دما و نیاز آبی گیاه افزایش می یابد. استفاده از زه آبهای مزارع (آب شور) برای آبیاری در این مرحله میتواند یک راهکار مناسب باشد. به منظور بررسی تاثیر استفاده از زه آب مزارع بر عملکرد گندم و تجمع املاح درپروفیل خاک از آزمایشات مزرعه ای و مدل شبیه سازی‭SALTMED ‬استفاده گردید. ابتدا با استفاده از داده های آزمایشات مزرعه ای مدل واسنجی و بررسی صحت گردید، سپس مدل برای شبیه سازی تاثیر آب شور (زه آب) بر عملکرد گندم و تجمع املاح درپروفیل خاک به کار برده شد. نتایج ارزیابی مدل نشان داد مدل با کارایی خوبی قادر است تاثیر آب شور بر عملکرد گندم و تجمع املاح در پروفیل خاک ناحیه ریشه را شبیه سازی نماید. مقادیر شاخص های ارزیابی ‭RMSE ‬،‭MPE‬، ‭D-index ‬و r2 بین عملکردهای شبیه سازی شده و اندازه گیری شده به ترتیب ‮‭409‬ کیلوگرم، 5%، ‮‭0/84‬ و ‮‭0/99‬ و مقادیر شاخص های ‭RMSE MPE‬، ‭D-index ‬و r2 بین شوری خاک شبیه سازی شده توسط مدل و شوری خاک اندازه گیری شده نیز به ترتیب برابر ‮‭89/0‬ ، %‮‭12 , dS/m‬1 و‮‭0/92‬ می باشد. نتایج شبیه سازی نشان داد در صورت محدودیت آب آبیاری (غیرشور) در مرحله پر شدن دانه (عدم محدودیت آب آبیاری تا مرحله گرده افشانی) می توان از آب شور با ‭dS/m‬4 ‭EC ‬در اراضی سنگین (لومی- رسی) و از آب شور با ‭dS/m‬6 ‭EC ‬در اراضی سبک استفاده نمود. به شرطی که این اراضی دارای زهکش مناسب باشند و سهم آبشویی برای شستشوی املاح قبل از شروع فصل زراعی بعد در نظر گرفته شود. واژه های کلیدی: گندم، تنش شوری، زه آب، خشکی، مدل سازی، ‭SALTMED model