بررسی کیفیت آب مصرفی گاوداری های تحت پوشش شرکت تعاونی کشاورزان و دامپروران صنعتی وحدت اصفهان

تحقیقات نشان داده که بیش از ‮‭80‬ درصد آب مورد نیاز گاو شیری از طریق نوشیدن تامین می گردد. کیفیت آب یکی از عواملی است که علاوه بر تاثیر بر روی مقدار مصرف آب بر عملکرد دام نیز می تواند موثر باشد. با توجه به اهمیت کیفیت آب شرب دام، نمونه آب ‮‭70‬ گاوداری داوطلب تحت پوشش شرکت تعاونی وحدت مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور در طول سال دو نمونه ( در فصل زمستان سال ‮‭87‬ و تابستان سال ‮‭88‬) از آبشخور هر یک از گاوداری ها برداشت شد. نمونه ها برای اندازه گیری هدایت الکتریکی ، میزان کل مواد جامد محلول، سختی کل، قلیاییت کل، فلویور، کلر، بی کربنات، سولفات، نیترات، نیتریت، فسفر، کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم به آزمایشگاه ارسال شدند. علاوه بر نمونه برداری اطلاعات پرسشنامه ای هر یک از گاوداری ها به عنوان اطلاعات تکمیلی جمع آوری شد. سپس کلیه اطلاعات حاصل از آنالیز نمونه ها جمع آوری و با استفاده از نرم افزار آماری ‭SAS ‬مقادیر بدست آمده با استانداردهای مربوطه مقایسه شدند، جهت بررسی اثر فصل نیز از آزمون جفت شده ‭t ‬استفاده شد. برای گروه بندی منابع آب نیز با استفاده از رویه کلاستر نمونه های آب دسته بندی شدند. نتایج به شکل انفرادی برای هر گاوداری تهیه و گزارش شد. بر اساس اطلاعات پرسشنامه ای طلاعات مربوط به تولید گاوهای شیری استخراج گردیده و همبستگی بین عوامل موثر بر کیفیت آب و تولید شیر و درصد چربی شیر نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اثر معنی داری بین دو فصل از لحاظ کیفیت شیمیایی آب به استثنای سختی، کلسیم، فلویور و پتاسیم وجود ندارد. میزان کلسیم(‮‭42/96 1/54‬ درصد) و سختی آب( ‮‭213 11/36‬ قسمت در میلیون) در تابستان برای آب شهری بیشتر از زمستان (به ترتیب‮‭33/6 1/6‬ درصد و ‮‭180 8/9‬ قسمت در میلیون) مشاهده شد (‮‭0/05‬ ‭P<). ‬همچنین میزان فلویور آب چاه در تابستان( ‮‭0/35 0/02‬ قسمت در میلیون) بیشتر از زمستان با مقدار ‮‭0/28 0/01‬ قسمت در میلیون بود (‮‭0/01‬ ‭P<) ‬و میزان پتاسیم آن در زمستان( ‮‭12/59 1/31‬ قسمت درمیلیون) بیشتر از تابستان (‮‭9/21 0/83‬ قسمت در میلیون) بود (‮‭0/05‬‭P<). ‬میزان کل مواد جامد محلول( ‮‭3222/3 214‬ در مقابل ‮‭282 7/2‬ قسمت در میلیون) و هدایت الکتریکی( ‮‭4572/8 307/8‬ در مقابل ‮‭403 10/3‬ میکرو زیمنس بر سانتیمتر) در نمونه های گرفته شده از چاه بیش از آب شهری بود (‮‭0/05‬‭P<). ‬در بررسی فراوانی منابع آب مختلف مشاهده شد که بیش از ‮‭80‬ درصد چاه ها و کمتر از ‮‭10‬ درصد منابع تانکر حاوی کلر بیش از حد استاندارد بوده اند. میزان کل مواد جامد محلول، هدایت الکتریکی، کلسیم و پتاسیم در بیش از ‮‭50‬ درصد چاه ها از حد مجاز بالاتر بود (‮‭0/05‬‭P<). ‬سختی کل در ‮‭75‬ درصد از منابع چاه و بیش از ‮‭20‬ درصد منابع تانکر بالاتر از حد مجاز بودند و میزان پتاسیم در بیش از ‮‭40‬ درصد چاه ها و کمتر از ‮‭10‬ درصد منابع تانکر بالاتر از حد استاندارد بود. منابع آب شهری از لحاظ عوامل مورد بررسی مشکلی نداشتند. نتایج نشان داد که همبستگی منفی بین میزان سختی کل (‮‭0/05‬‭P<) ‬و منیزیم (‮‭0/01‬ ‭P<) ‬با تولید شیر(به ترتیب %‮‭25‬- و %‮‭30‬- ) وجود دارد. کلید واژه: آب شرب، گاوداری، کیفیت شیمیایی آب، چاه، آب شهری، گاو شیری