بررسی روند تغییرات مکانی رودخانه ها با استفاده از اطلاعات سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور ( مطالعه موردی رودخانه زرینه رود)

رودخانهصها به عنوان شریانصهای اصلی حیات نسبت به اقدامات و فعالیتصهای روزمره ساکنان حوضه-های آبخیز واکنش نشان داده و ویژگیصهای آن در یک روند جدید برای رسیدن به تعادل مجدد قرار میصگیرد.کلیه رودخانهصها در معرض تغییر و تحول قرار دارند. مطالعه و شناخت ویژگیصهای رودخانه و بررسیص تغییرات آن در دهه های گذشته برای حفظ و ارتقای وضعیت پایدار رودخانهصها و تبدیل شرایط نا مطلوب رودخانه به شرایط پایدار، ضروری است. بازه مورد مطالعه در بخش انتهایی رودخانه زرینه رود در جنوب استان آذربایجان غربی واقع شده، دبی متوسط رودخانه در طول دوره آماری ‮‭62/1‬ متر مکعب بر ثانیه و بالاترین دبی لحظهصای ثبت شده برابر ‮‭1552‬ متر مکعب است. این تحقیق با استفاده از عکسص هایصهوایی و تصاویر ماهوارهصای موجود در مقاطع زمانی متفاوت در ‮‭50‬ سال گذشته در بازه ای به طول ‮‭25‬کیلومتر اجرا شده است و هدف آن بررسی روند تغییرات بستر رودخانه است. نتیجه بررسیصها نشان میصدهد حریم بستر در بازه مورد مطالعه در‮‭50‬ سال گذشته هم از نظر وسعت و هم از نظر مرفولوژی دستخوش تغییر شده است. وسعت حریم بستر در سال پایه ‮‭5611452‬ متر مربع است که مطابق آخرین تصاویر مورد بررسی وسعت بستر و حریم آن به ‮‭2213315‬ متر مربع کاهش یافته است. طی زمان مورد بررسی در بازه انتخابی بیشترین عامل تاثیر گذار در تغییرات مرفولوژی، انباشت بار رسوبی در اغلب نقاط در مسیر بستر است. استفاده از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک بالا و در طی زمان متوالی بهترین ابزار برای شناخت روند تغییرات و شناسایی مناطق بحرانی یا در حال ترسیب در مسیر رودخانه است. کم شدن عرض بستر با توجه به کاهش ‮‭60‬ درصد حریم بستر از سال ‮‭1334‬ تا ‮‭1382‬ هشدار جدی است. بستر فعلی با شرایط مستعد رسوبگذاری قادر به تخلیه سیلابهای با دوره برگشت بالا (بیش از ‮‭100‬ سال را ندارد) . کلید واژه ها: مرفولوژی ، روند تغییرات ، تصاویر ماهوارهصای ، فرسایش و رسوب ، رودخانه زرینه رود