شناسایی، اهمیت و پراکنش نماتدهای مولد غده ریشه در مزارع سبزی و جالیز استان خوزستان

تولید سبزی و جالیز در استان خوزستان از جایگاه ویژه ای برخوردار است. کاشت و برداشت انواع سبزی و جالیز در حالت های بهاره، تابستانه، پاییزه و زمستانه صورت می گیرد. تولید بخشی از محصولات سبزی و جالیز استان در فصول پاییز و زمستان و خارج از فصل علاوه بر تامین نیازهای استان، به استانهای دیگر کشور و کشورهای همسایه نیز صادر می شودکه از این نظر ارزش افزوده ای را برای استان مهیا می سازد. نماتدهای مولد غده ریشه ‭Meloidogyne spp.) ( ‬یکی از مهمترین نماتدهای انگل گیاهی هستند و به علت پراکندگی وسیع، تنوع میزبانی و تاثیر متقابل با قارچها و باکتریهای گیاهی یکی از پنج عامل درجه اول بیماریزا در گیاهان به شمار می روند. ولی از وضعیت این نماتدها بر روی سبزی و جالیز استان اطلاعات اندکی وجود دارد. به همین منظور ‮‭152‬ نمونه خاک و ریشه از مزارع سبزی و جالیز استان خوزستان در طی سالهای ‮‭1387-90‬ جمع آوری گردید و کلیه آنها نسبت به آلودگی به نماتدهای ریشه گرهی بررسی شدند. نتیجه ها نشان می دهد که ‮‭17‬ درصد از مزارع بررسی شده در شهرستانهای اندیمشک، اهواز، باغملک، بهبهان،دزفول، رامشیر، رامهرمز، شادگان، شوش، شوشتر و هندیجان به نماتد ریشه گرهی گونه ‭M. javanica ‬با شاخص های گال، نکروز ریشه و جمعیت تخم و پوره در ‮‭250‬ گرم خاک به ترتیب ،‮‭1/4 2‬ و ‮‭103‬ آلوده می باشند. آلودگی به نماتدهای ریشه گرهی برروی گیاهان باقلا، بادمجان، بامیه، خیار، خیار چنبر، ریحان، گوجه فرنگی و هندوانه مشاهده گردید. در بین این میزبانها بامیه حساسترین میزبان به نماتد با شاخص گال 5 است. نقشه پراکنش نماتد ریشه گرهی بر روی میزبانهای سبزی و جالیز با استفاده از نرم افزار‮‭3.9‬ ‭Arc GIS ‬ترسیم گردید. واژه های کلیدی: خوزستان، جالیز، سبزی، نماتدهای مولد غده ریشه، نقشه پراکنش،‭GIS