بررسی تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپ های گندم دوروم به منظور گزینش لاین های مقاوم به خشکی و پرمحصول

گندم دوروم اغلب در شرایط محیطی دارای نوسانات آب و هوایی غیر قابل پیش بینی کشت می شود. تنوع معنی دار این عوامل محیطی و اثر متقابل آنها با ژنوتیپ، گزینش را دشوار می نماید. این بررسی طی دو سال زراعی ‮‭1389‬ و ،‮‭1390‬ به منظور ارزیابی تحمل به خشکی ‮‭18‬ ژنوتیپ گندم دوروم، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو شرایط آبیاری تکمیلی و خشکی (دیم)، در ایستگاه تحقیقاتی کشاورزی دیم گچساران اجرا گردید. تجزیه مرکب واریانس طی دو سال نشان داد که تمام ژنوتیپ ها تفاوت بسیار معنی داری از نظر عملکرد و شاخص های شناسایی تحمل و حساسیت به خشکی داشتند. ژنوتیپ های شماره 6 و 9 توسط عملکرد دو محیط و تمام شاخص ها در هر دو سال بررسی، به ترتیب به عنوان بهترین و ضعیف ترین ژنوتیپ شناخته شدند. شاخص های ‭GMP‬، ‭MP‬، ‭STI‬، K1 و K2 با توجه به همبستگی مثبت و معنی داری که با عملکرد دو محیط و سایر شاخص ها، بهصجز ‭SSI‬، ‭TOL‬، ‭GOL ‬و ‭YSI ‬داشتند؛ شاخص های مناسبی برای شناسایی ژنوتیپ های متحمل به تنش معرفی شدند. نتایج تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد، دو مولفه اول، حدود ‮‭99‬ درصد تغییرات متغیرهای اولیه را توجیه کردند. مولفه اول با بیشترین توجیه از تغییرات، مولفه پتانسیل عملکرد و مولفه دوم، مولفه اندازه گیری تحمل به تنش نام گرفتند. واژه های کلیدی: گندم دوروم، شاخص های تحمل، همبستگی، تجزیه به مولفه های اصلی، بای پلات