بررسی و مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش گندم نان در مناطق کوهستانی استان گلستان

حدود ‮‭40‬ هزارهکتار از اراضی مورد کشت غلات استان گلستان در مناطق کوهستانی با ارتفاع ‮‭800-1600‬ متر و دارای زمستانهای سرد و حدود یک ماه پوشیده از برف میباشد. میزان بارندگی این مناطق حدود ‮‭400-600‬ میلیمتر میباشد. مدیریت زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان به منظور پاسخگویی به نیاز کشاورزان این مناطق، درخواست اجرای پروژه های تحقیقات کاربردی را برای این مناطق از مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان نمود. بر این اساس به منظور بررسی عملکرد ‮‭10‬ رقم و لاین گندم (شامل، لاین های ‮‭87-16‬‭-M-‬‮‭5-87‬،‭M-‬‮‭7-87‬ ، ‭ M-‬‮‭9-87‬، ‭M-‬‮‭10-87‬،‭M-‬‮‭11-87 , M ‬به همراه ارقام بهار، پارسی، پیشتاز و مروارید) با رقم شاهد الوند،آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو منطقه (دوزین و گلیداغ) در طول سال زراعی ‮‭89-90‬ اجرا شد. تجزیه واریانس مرکب بر روی صفات مورد بررسی نشان داد که اثر مکان ( مناطق دوزین و گلیداغ) به لحاظ تاثیر بر روی صفات ماده خشک، عملکرد دانه، ارتفاع گیاه، طول سنبله و وزن هزار دانه ژنوتیپ ها در سطح آماری %1 معنی دار بود. اما اثر مکان بر روی صفت تعداد دانه در سنبله از نظر آماری معنی دار نبود. بر این اساس مقایسات میانگین اثر مکان بر روی میانگین صفات موید برتری منطقه دوزین از نظر ماده خشک به میزان 5/%‮‭61‬ ، عملکرد دانه به میزان 2/%‮‭95‬ ، ارتفاع گیاه به میزان 8/%‮‭16‬ ، و وزن هزار دانه به میزان %‮‭74‬ بود، ولی در منطقه گلیداغ صفت طول سنبله 5/%‮‭15‬ بیشتر از منطقه دوزین بود. اثر ژنوتیپ بر روی صفات ارتفاع گیاه، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه در سطح آماری %1 معنی دار بود. بر این اساس مقایسات میانگین صفات مورد بررسی نشان داد که ارقام پارسی و بهار در مقایسه با شاهد الوند از نظر عملکرد دانه 5/%‮‭15‬ و از نظر وزن هزار دانه 7/%6 برتر بوده و می توانند مورد استفاده کشاورزان این مناطق قرار بگیرند. اثر متقابل مکان در ژنوتیپ بر روی صفات ارتفاع گیاه و وزن هزار دانه در سطح آماری %1 معنی دار بود که بیانگر واکنش متفاوت ژنوتیپ ها در مکان های مختلف بود. واژه های کلیدی: گندم نان، مناطق کوهستانی، لاین و رقم