بهینه سازی توصیه کودی نیتروژن برای گیاه کلزا در مناطق گرم و سرد

بررسی های انجام گرفته نشان می دهد که برای حصول عملکرد بیشتر با توجه به معرفی ارقام جدیدبا پتانسیل جذب بیشتر عناصر و پتانسیل تولید بیشتر دانه، نیاز به بازنگری در توصیه های کودی نیتروژن انجام گرفته برای گیاه کلزا در مناطق گرم و سرد می باشد. این تحقیق که برای مناطق گرم و سرد بصورت جداگانه اجرا شد دارای دو فاکتور بود، فاکتورمقدار نیتروژن شامل سه سطح نیتروژن (‮‭1 300‬‭-kgNha‬و ،‮‭180 240‬) از منبع اوره بود و فاکتور دوم نحوه تقسیط کود (قبل گلدهی، روزت، پایه) برای مناطق گرم دارای 7 تیمار و برای مناطق سرد دارای 5 تیماربود که به صورت (0 قبل گلدهی، 0 روزت، 1پایه)، (،0 ، )، (،0 ، )، ( ، ، )، ( ، ، 0)، ( ، ، 0)، ( ، ، 0) برای مناطق گرم شامل خوزستان، خراسان جنوبی، گلستان و یزد و بصورت (0 قبل از گلدهی ، 0 روزت، 1 پایه)، ( ، ، ) ، ( ، ، 0) ، ( ، ، 0) ، ( ، ، 0) برای مناطق سرد شامل کرج، زنجان، مرکزی، اقلید، کرمانشاه و آذربایجان غربی اجراشد. در مناطق گرم رقم ‮‭003‬ ‭RGS‬ودر مناطق سرد رقم ‭Okapi ‬کشت شد. طرح به صورت فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار کشت شد. عناصر دیگر در صورت لزوم بر اساس آزمون خاک مصرف شدند. فاکتورهای عملکرد دانه و روغن در هر تیمار، اندازه گیری شد. مقدار نیتروژن جذب شده در دانه اندازه گیری شد. داده های بدست آمده به وسیله نرم افزار ‭SAS ‬به روش آزمون چند متغیره دانکن تجزیه شد. بر اساس نتایج، در منطقه یزد در هر دو سال بیشترین عملکرد از کاربرد ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن(‮‭360‬کیلواوره در هکتار) حاصل شد. در این مطالعه نتایج با مدل کامپیوتری توصیه کودی کلزا (خادمی و همکاران، ‮‭1379‬) نیز مقایسه شد. مطابق مدل کامپیوتری توصیه کودی کلزا با توجه به خصوصیات خاک و آب، ، مقدار پیشنهادی در سال اول ‮‭175-190‬ کیلو اوره و در سال دوم ‮‭150-165‬ کیلو اوره بود. در این منطقه در ترکیب دو سال تیمار + + 0پایه با مقدار ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن، قابل توصیه خواهد بودو افزایش مقدارکاربرد نیتروژن در این منطقه تاثیر مثبتی نداشت. در منطقه بهبهان در سال اول مقدار ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره)و در سال دوم مقدار ‮‭240‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (‮‭480‬کیلواوره) تاثیر بهتری داشت ولی در ترکیب دو سال تفاوت بین ‮‭180‬ و ‮‭240‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن معنی دار نگردید. در ترکیب دو سال تیمار پایه + روزت، همردیف تقسیط سه مرحلهصای قرار گرفت. در مرکز بیرجند در سال اول مقدار ‮‭300‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (‮‭600‬کیلواوره) و در سال دوم نیز مقدار ‮‭300‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن، بهترین نتیجه را دادکه این مقدار، بیشترین مقدار استفاده شده در تیمار بود ولی مقدار توصیه مدل در سال اول ‮‭360-400‬ و در سال دوم ‮‭320-360‬ کیلوگرم اوره بود. در ترکیب دو سال مقدار ‮‭300‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن با روش تقسیط سه مرحله-ای بهتر بود. در اقلید، پروژه در سال اول دچار سرمازدگی گردید. در سال دوم بین سه مقدار تفاوت معنی دار نبود ولی از لحاظ اثر متقابل تیمار ‮‭240‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن با تقسیط تماما پایه، بهترین تیمار بود. مقدار توصیه اوره مطابق مدل در سال دوم ‮‭140-200‬ کیلو اوره بود. در اراک در دو سال اثر اصلی مقدار معنی دار نبود ولی در ترکیب دو سال مقدار ‮‭240‬ کیلو نیتروژن (‮‭480‬کیلواوره) دارای تفاوت معنی دار با ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره) بود. در ترکیب دو سال تیمار ‮‭240‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن با تقسیط صفر پایه + روزت + قبل گلدهی تیمار بهتری بود مقدار توصیه مدل در سال اول و دوم ‮‭190-250‬ کیلو اوره بود. در مرکز ارومیه در ترکیب دو سال تیمار ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره) با تقسیط سه مرحله ای بهتر بود. مقدار توصیه اوره در دو سال ‮‭250-190‬ کیلو اوره بود. در کرج در دو سال بین مقادیر مختلف کاربرد نیتروژن تفاوت، معنی دار نبود و مقدار توصیه مدل در دو سال ‮‭270-330‬ کیلو اوره بود. در مرکز زنجان پروژه در سال اول دچار سرمازدگی گردید. تیمارهایی که نیتروژن پیش از کشت دریافت کرده بودند توانستند سرمازدگی را سپری کنند ولی در آنهایی که پیش کشت استفاده نشده بود گیاهان به کل دچار سوختگی سرمایی شدند. بیشترین عملکرد از ‮‭180‬ کیلوگرم در هکتار نیتروژن با کاربرد کاملا پایه، حاصل شد. مقدار توصیه مدل در سال دوم ‮‭150-210‬ کیلو اوره بود. در منطقه گنبد با توجه به نتایج ،کاربردحداکثر مقدار ‮‭180‬ کیلو نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره) قابل توصه بوده و مقادیر بالاتر از آن توصیه نمی گردد. در منطقه کرمانشاه در میانگین دو سال در بین تیمارها، تیمار کاربرد ‮‭180‬ کیلوگرم نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره) در روش تقسیط روزت + قبل گلدهی بیشترین عملکرد را داشت. در منطقه بهبهان در مجموع 2 سال تیمار ‮‭180‬ کیلوگرم نیتروژن (‮‭360‬کیلواوره) با تقسیط پایه + روزت، قابل توصیه برای منطقه می باشد. مقدار توصیه مدل ‮‭200‬ تا ‮‭250‬ کیلوگرم اوره می باشد. کلمات کلیدی: تقسیط، عملکرد دانه،کلزا، مناطق، نیتروژن