تدوین سامانه ی اطلاعات جغرافیایی مناطق زمستان گذران سن گندم با استفاده از ‭GIS‬

سن گندم ‭Eurygaster integriceps Puton (Hemiptera: Scutelleridae) ‬از مهمترین آفات گندم در ایران است و بخش اعظم از دوره زندگی (9ماه از سال) در مناطق زمستان گذران طی می شود و مجددا در بهار به مزارع گندم باز می گردد. در این مطالعه مکان یابی محل های تجمع سن گندم در مناطق زمستان گذران در 5 استان (آذربایجان غربی، کردستان، لرستان، کرمانشاه و تهران)طی سال های ‮‭1386‬ و ‮‭1387‬ در پاییز صورت گرفت و اثر عوامل محیطی، ارتفاع، شیب و جهت شیب وجهت باد بر روی تراکم سن گندم (‮‭900‬ نقطه نمونه برداری در هر منطقه) مورد مطالعه قرار گرفت نتایج حاصله از تجزیه و تحلیل در نرم افزار‮‭1.3.9‬ ‭ArcGIS ‬، حاکی از این است که سن گندم در کلیه جهات جغرافیایی و در دامنه ارتفاعی حداقل ‮‭1684‬ متر و حداکثر ‮‭2324‬ متر وجود دارند. همچنین اطلاعات مربوط به جهت باد در زمان مهاجرت نشانگر همسویی مناطق زمستان گذران سن گندم با جهت باد غالب روزانه می باشد و جهت باد غالب در زمان مهاجرت عامل مهمی در پراکنش سن گندم در مناطق زمستان گذران است. واژه های کلیدی: سن گندم، گندم، زمستان گذران، مهاجرت، سامانه اطلاعات جغرافیایی، 1 ‭GIS- ‬مقدمه از دیرباز سن گندم، ‭( Eurygaster integriceps Put. ) ‬مهمترین عامل خسارت زای گندم و جو بوده و در حال حاضر سطح مبارزه شیمیایی سالانه علیه این آفت حدود ‮‭1/5‬ میلیون هکتار است. در مدیریت تلفیقی تصمیم گیری بر اساس اطلاعات جمع آوری شده در یک برنامه ردیابی منظم بدست می آید. بنابراین نمونه گیری از جمعیت ها، اساس تحقیقات در زمینه اکوسیستم های کشاورزی و ابزار اساسی تهیه و کاربرد برنامه های مدیریت تلفیقی می باشد. نمونه گیری دارای دو هدف دوگانه یعنی به عنوان روش تحقیق برای تعیین طبیعت و دینامیک جوامع در اکوسیستم های کشاورزی و به مفهومی دیگر برای تهیه اطلاعات جهت تصمیم گیری در مدیریت تلفیقی می باشد. در چرخه زندگی سن گندم فقط بخش کوچکی در مزارع گندم سپری می شود. حشرات بالغ در زمان برداشت گندم و یا پس از آن عموما به کوههای مجاور مزارع جهت تابستان و زمستان گذرانی مهاجرت می نمایند و تمام تابستان ، پاییز و زمستان را در آنجا در زیر درختچه ها و یا بوته هابصورت دیاپوز طی می نمایند. لذا مطالعه ی تغییرات جمعیت سن گندم در اماکن زمستان گذرانی و مکان یابی این مناطق می تواند در مطالعات دینامیک جمعیت سن گندم از اهمیت به سزایی برخوردار باشد. در چنین مطالعه ای داده ها به منظور تجزیه و تحلیل مکانی جمع آوری شده و نقشه مکانی جمعیت سن گندم بر اساس تاثیر پارامترهای ارتفاع، شیب، جهت شیب،سرعت باد و جهت باد برتراکم و استقرار آن در مناطق زمستان گذران تهیه و برآورد دقیقی از مکان ها و تراکم های سن گندم بدست خواهد آمد. لذا اهداف اساسی این پروژه تعیین محل ، نحوه توزیع مکانی و تهیه نقشه مکانی جمعیت سن گندم در مناطق زمستان گذران بود.