بررسی شرایط رطوبتی خاک برای تعیین محل مناسب کشت گونه های درختی در پهنه های پخش سیلاب (مطالعه موردی: ایستگاه پخش سیلاب زنجان)

بهره برداری از سیلاب ها و پخش آن در اراضی هموار دشت ها یکی از راه کارهای احیای منابع طبیعی است. اما آگاهی از وضعیت رطوبتی در محلهای مختلف عرصه های پخش و تاثیر آن در زنده مانی گونه های درختی ضروری به نظر می رسید که این موارد طی یک دوره پنج ساله (‮‭88-83‬) در ایستگاه تحقیقاتی پخش سیلاب قره چریان بررسی گردید. در این تحقیق، ابتدا سه کانال اول، سوم و پنجم در عرصه پخش سیلاب انتخاب شد. سپس اقدام به کشت نهال های دو ساله از سه گونه درختی بادام. سنجد و اقاقیا در چهار محل مختلف عرصه پخش (‮‭5 -1‬ متری از لبه پخش سیلاب، 2- وسط حد فاصل بین نهرهای پخش سیلاب، 3- حاشیه داخل خاکریز نهر پخش سیلاب و 4- حاشیه خارجی خاکریز نهر پخش سیلاب) در سه تکرار گردید. همچنین حسگرهایی در اعماق ‮‭40‬ و ‮‭90‬ سانتیمتری از سطح خاک در هر ردیف کشت نهال ها نصب و با دستگاه ‭TDR ‬رطوبت خاک در عمقهای مختلف به صورت هفتگی اندازه گیری شد. در طول سالهای تحقیق، زنده مانی نهال ها در دو مقطع زمانی خرداد وآبان ماه (پایان دوره غرقابی وپایان فصل خشکی) یادداشت، ومیزان رشد نهال ها در اواخر فصل پاییز ( ارتفاع و قطر ساقه وتاج پوشش نهال) اندازه گیری گردیده و در طول مدت پخش سیلاب یادداشت برداری شد. نتایج نشان داد که در پایان دوره مطالعه، کانال پنجم با ‮‭63‬ نهال برتر از دو کانال دیگر، محل سوم با ‮‭72‬ نهال برتر از سه محل دیگر و نهال سنجد با ‮‭91‬ نهال از نظر زنده مانی برتر از دو نهال دیگر بوده اند. از نظر تغییرات ارتفاع، قطر و قطر آسمانه نهال ها، کانال سوم، محل سوم و گونه سنجد برتر بوده اند. نتایج بررسی مقادیر رطوبت در دو لایه ‮‭40‬ و ‮‭90‬ سانتیمتری سطح خاک نشان داد که میانگین رطوبت خاک در عمق ‮‭90‬ سانتیمتری در طول ‮‭16‬ هفته آماربرداری بیشتر از عمق ‮‭40‬ سانتیمتری بود. همچنین کانال پنجم و محل چهارم دارای میانگین رطوبت خاک بیشتری بودند. واژه های کلیدی: پخش سیلاب، دشت زنجان، اقاقیا، سنجد، بادام، محل کاشت، رطوبت خاک.