ارزیابی و مقایسه فنی - اقتصادی عملکرد کمباین های جدید گندم با کمباین های رایج به منظور اصلاح و بهینه سازی آنها (گزارش استان تهران)

گندم مهمترین ماده غذایی درالگوی مصرف خوراک کشور بوده بطوریکه بیش از‮‭50‬ درصد انرژی هرفرد در ایران از نان تامین می شود. با کاهش ضایعات گندم در مرحله برداشت، امکان افزایش قابل توجهی در تولید مزارع کشور وجود دارد. افت کمباین در کشورهای توسعه یافته حدود 2 تا 3 درصد است در حالی که در کشور ما در بعضی نقاط، افت به ‮‭20‬ درصد هم می رسد. باتوجه به اهمیت ونقش غلات در تامین مواد غذایی مردم واینکه ماکزیمم افت در هد یا دماغه کمباین وجود دارد، لذا لازم است مقدار دقیق افت وعلل آن مشخص شده تا نسبت به کاهش آن از طریق اصلاح و بهینه سازی کمباین ها اقدام لازم صورت پذیرد. هدف ازاین تحقیق، بررسی تاثیر نوع کمباین وسرعت دورانی استوانه کوبنده بر افت وضایعات گندم درحین برداشت بوده است. در این مطالعه، جهت اجرا از طرح آماری کرت های خرد شده درقالب بلوک های کامل تصادفی درسه تکرار و برای تجزیه وتحلیل فنی ازآزمون دانکن استفاده شده است. در تحلیل اقتصادی از تکنیک بودجه بندی جزیی استفاده گردید. نوع کمباین درچهارسطح شامل کمباین کلاس، کمباین جاندیر ‮‭955‬ ، کمباین جاندیر ‮‭1165‬ و کمباین نیوهلند، به عنوان کرت اصلی و سرعت دورانی استوانه کوبنده درسه سطح شامل ‮‭650‬ ، ‮‭750‬ و‮‭850‬ دور دردقیقه به عنوان کرت فرعی انتخاب شد. آزمایش در یک مزرعه دو هکتاری گندم اجرا گردید. در هر تیمارفاکتورهای تلفات قبل ازبرداشت (طبیعی)، تلفات شانه برش، تلفات واحد کوبنده، تلفات واحد جداکننده وتمیز کننده ، سرعت پیشروی وظرفیت مزرعه ای کمباین، سرعت دورانی سیلندرکوبنده، سرعت کوبنده، رطوبت دانه، ارتفاع شانه برش درزمان برداشت، اندازه گیری و مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه مرکب دو سال اجرای پروژه در استان تهران (کرج) نشان داد کمباین نیوهلند ‮‭56‬ ‭TC ‬با کمترین افت کلی و بالاترین ظرفیت کمباینی به ترتیب برابر با ‮‭98‬/%1 و ‮‭5/18‬ تن بر ساعت در گروه معنی داری ‭a ‬قرار دارد. کمباین ‮‭955‬ ‭JD ‬با ‮‭15‬/%2 کمترین افت کلی کمباینی در گروه ‭a ‬معنی داری قرار داشته ولی با ظرفیت کمباینی ‮‭2/35‬ تن بر ساعت در گروه ‭c ‬معنی داری قرار می گیرد. کمباین ‮‭1165‬ ‭JD ‬با ‮‭30‬/%4 افت کلی و ظرفیت کمباینی ‮‭3/89‬ تن بر ساعت در گروه معنی داری ‭b ‬قرار داشته و کمباین ‮‭68‬ ‭CLASS ‬با ‮‭12‬/%4 افت کلی و ظرفیت کمباینی ‮‭3/69‬ تن بر ساعت در گروه معنی داری ‭b ‬قرار دارد. نتایج تجزیه و تحلیل اقتصادی پروژه نشان داد در شرایط میانگین برداشت، تیمار کمباین جاندیر ‮‭955‬ نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتر و هزینه کمتر است. نرخ بازده نهایی جایگزینی کاربرد تیمار کمباین جاندیر ‮‭955‬ توسط سایر تیمارها بالاتر از 9/%‮‭73‬ بوده که بیشتر از نرخ جایگزینی سایر تیمارها است. در شرایط حداکثر برداشت، تیمار کمباین نیوهلند نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتری بوده است. نرخ بازده نهایی جایگزینی کاربرد تیمار کمباین نیوهلند توسط سایر تیمارها بالاتر از 2/%‮‭79‬ محاسبه شد. در مقایسه هزینه و منافع اجتماعی حاصله از کاربرد تیمارها، در شرایط میانگین برداشت تیمار کمباین سهند اس ‮‭68‬ نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتری است. در شرایط حداکثر برداشت تیمار کمباین نیوهلند نسبت به سایر تیمارها دارای سود بیشتر و هزینه کمتری بوده است.نرخ بازده نهایی جایگزینی کاربرد تیمار کمباین نیوهلند توسط سایر تیمارها بالاتر از 2/%‮‭358‬ برآورد شد. طبق نتایج بدست آمده، از جمله راهکارهای اصلاح و بهینه سازی کمباین های مورد آزمایش می توان به موارد یکنواختی ارتفاع برش، تنظیم سرعت چرخ فلک با سرعت پیشروی، استفاده از عرض برش مفید، استفاده از سرعت مناسب کوبنده، انتخاب سرعت پیشروی مناسب متناسب با تراکم محصول اشاره نمود. واژه های کلیدی: کمباین غلات- تلفات - سرعت کوبنده- منافع- سرمایه گذاری