بررسی خصوصیات زیستی کیلکا ماهیان در سواحل ایرانی دریای خزر بمنظور بهره برداری پایدار

در این تحقیق که در مناطق صید تجاری سواحل ایران واقع در سه بندر صیادی بابلسر، امیر آباد (مازندران ) و انزلی (گیلان ) انجام شد وضعیت صید و صید در واحد تلاش، ساختار طولی و سن، زیست شناسی تولید مثل و وضعیت ذخایر کیلکا ماهیان شامل پارامترهای رشد و نرخ بهره برداری طی سالهای ‮‭1388-90‬ مورد ارزیابی کمی و کیفی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد صید کیلکا که در سالهای ‮‭1388‬و ‮‭1389‬ بترتیب ‮‭25483‬ و ‮‭27110‬ تن بود در سال ‮‭1390‬ به ‮‭20716‬ تن کاهش یافت. میزان صید در واحد تلاش که در سالهای ‮‭1388‬ الی ،‮‭3/5 1389‬ تن بازا هر شناور در شب بود به ‮‭2/8‬ تن در سال ‮‭1390‬ تنزل یافت. بیشترین مقدارشاخص نمایه جنسی ‭(GSI) ‬کیلکای معمولی در ماههای فروردین و اردیبهشت و کمترین آن در ماههای آبان و آذر بوده است. به عبارتی تخمریزی غالب این ماهی در فصل بهار هر سال بوقوع می پیوندد. میانگین طول کیلکای معمولی افزایش یافته و با کاهش فراوانی ماهیان جوانتر، ماهیان بزرگتر در صید غالب شدند. در ترکب سنی این گونه، ماهیان با گروه سنی3 و 4 سال بیشترین فراوانی را داشته اند (‮‭75-85‬ درصد). در مجموع دامنه سنی در سالهای مورد بررسی محدودتر شده، فراوانی ماهیان جوان 1 و 2 ساله از ‮‭12/3‬ درصد درسال ‮‭1388‬ به ‮‭8/7‬ درصد در سال ‮‭1390‬ کاهش یافت. معادله رشد ماهی کیلکای معمولی به صورت برآورد شد. ضریب مرگ و میر طبیعی (‮‭506/0‬ ، ‭(M ‬در سال بود. ضریب مرگ و میر صیادی ‭(F) ‬و ضریب مرگ و میر کل ‭((Z ‬بترتیب معادل ‮‭0/994‬ و ‮‭1/5‬ در سال برآورد شد. نرخ بهره برداری ‭((Exploitation rate ‬در سالهای ‮‭1388‬ الی ‮‭1390‬ بین ‮‭0/66 -0/69‬ در نوسان بود. به عبارتی ذخایر ماهی کیلکای معمولی در معرض صید بیرویه بوده که با توجه به کاهش شدید ذخایر دو گونه آنچوی و چشم درشت لازم است در بهره برداری از ذخایر این ماهی با احتیاط بیشتری اقدام نمود. لغات کلیدی : سواحل ایرن ،کیلکا ماهیان ، سن ، پارامترهای رشد ، نرخ بهره برداری