بررسی عملکرد سطوح عایق، نیمه عایق و طبیعی در فرآیند بارش-رواناب سامانه های سطوح آبگیر

ایجاد پوشش گیاهی دایمی و دارای بازدهی اقتصادی از راه های کنترل فرسایش آبی بر روی دشتهای دامنه ای است. بدین منظور ایجاد سامانه های سطوح آبگیر باران برای جمع آوری حجم کافی آب باران از طریق افزایش ضریب رواناب از سطح آبگیر و همچنین استفاده از بارش های روزانه اندک ضروری می باشد. این پروژه تحقیقی در فاصله ‮‭35‬ کیلومتری شمال غرب شهر زنجان و در ایستگاه پخش سیلاب قره چریان واقع است. سطوح آبگیر باران به ابعاد 5ا4 متر با تیمارهای سطح عایق، نیمه عایق و طبیعی در چهار تکرار بر روی دامنه ای جنوبی و با شیب ‮‭15‬ الی ‮‭25‬ درصد احداث شد. میزان بارش روزانه و عمق رواناب حاصل از آنها برای یک دوره آماری چهار ساله و کلا به تعداد ‮‭68‬ واقعه بارندگی روزانه منجر به تولید رواناب (کمینه در یک کرت تیمار عایق) اندازه گیری شد. برای بررسی فراوانی بارشهای روزانه بیشتر از صفر، ،‮‭5 1‬ و ‮‭10‬ میلیمتر در هر ماه از داده های ‮‭45‬ ساله ایستگاه هواشناسی سینوپتیک زنجان بعنوان ایستگاه معرف شرایط اقلیمی نیمه خشک استفاده گردید. نتایج نشان داد که بارش های روزانه بیشتر از 1 و 5 میلیمتر در ماه های گرم (فصل رشد و تولید گیاه)، شامل تیر، مرداد و شهریور بترتیب دارای متوسط فراوانی حدودا یک بار در یک سال و یک بار در سه سال هستند. همچنین حد آستانه بارندگی روزانه برای شروع رواناب بترتیب برای سطوح آبگیر عایق، نیمه عایق و طبیعی در حدود 1/،‮‭3 2‬ و 5 میلیمتر و درصد ضریب رواناب ‮‭93‬/،‮‭3/81 34‬ و ‮‭0/68‬ برای دوره زمانی اردیبهشت الی آبان ماه هر سال می باشد. لذا استفاده از تیمار عایق برای ایجاد سطح آبگیر همراه با تعبیه سامانه ذخیره رواناب حاصل از ماه های پرباران (مثل فروردین و اردیبهشت) و سامانه توزیع آب ذخیره شده در ماه های پر نیاز آبی گیاه (تیر، مرداد و شهریور) مورد توصیه است. کلمات کلیدی: بارندگی روزانه، استحصال آب باران، دشت دامنه ای، سطح آبگیر، ضریب رواناب