شناسایی و پراکنش بیماری های قارچی وفیتوپلاسمایی کلزا

کلزا بعنوان مهمترین هدف برای تامین روغن کشور مشخص گردیده است. بیماریهای متنو عی در این محصول ، آنرا مورد حمله قرار داده است و در حال شیوع و گسترش سالیانه می باشند. لذا با توجه به اهمیت این محصول و عوامل محدود کننده آن طرح تحقیقاتی حاضر جهت بررسی دقیق عوامل قارچی و فیتوپلاسمایی و پراکنش آنها در سه منطقه گرم(خوزستان)،معتدل(لرستان) و سرد(کردستان) اجرا گردید. در طول فصلهای زراعی کلزا از سال ‮‭1383‬ تا ‮‭1386‬ بطور هفتگی بازدید و نمونه برداری از مزارع انجام گردید. علاوه بر ثبت مشاهدات مزرعه ای، نمونه ها در آزمایشگاه به صورت ماکروسکوپی و میکروسکوپی مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایشگاه ازمحیط کشتهای مختلف بخصوص ‭CMA ‬و ‭PDA ‬وهمچنین از آنتی بیوتیکهای لازم برای کشت بافتهای آلوده شامل برگ ، ساقه ، و ریشه استفاده گردید .پس از آزمایش بیماریزایی، عوامل جداشده از گیاهچه ها و بوته های کلزا، شناسایی قارچها با استفاده از کلیدهای مختلف و تجربیات، انجام گردید.تایید ملکولی ماهیت فیتوپلاسمایی فیلودی کلزا نیز بر اساس واکنش زنجیره ای پلیمراز‭(PCR) ‬با استفاده ازجفت آغازگر P1P7 انجام گردید.بیماریهای شناسایی شده عبارتند از : بیماری سفیدک کرکی ناشی از ‭Peronospora parasitica ‬در مناطقی از خوزستان ( حمیدیه، ملاثانی ، هندیجان، الهایی، شاوور و شوش) و لرستان( الشتر و پلدختر) از مرحله روزت و گلدهی، بیماری لکه برگی و ساق سیاه کلزا ناشی از ‭Phoma lingam ‬در شمال خوزستان( دزفول) به طورنسبتا وسیع در مواردی تا ‮‭100‬در صد، و در مناطقی از لرستان( الشتر و پلدختر) تا سه درصد، درمزارعی از کردستان( مریوان و دهگلان) به میزان اندک که در حد جنس فوما شناسایی شد ، بیماری پوسیدگی سفید ساقه کلزا ناشی از قارچ ‭Sclerotinia sclerotiorum ‬نیز در منطقه دزفول تا نیم درصد و مناطقی از کردستان(مریوان، دهگلان و قروه) تا ‮‭10‬درصد، لکه برگی آلترناریایی ‭Alternaria alternata ‬درمناطق ملاثانی ، حمیدیه ، لالی ، شوشتر ، شاوور ، بهبهان ، اهواز و هندیجان، و همچنین در لرستان ازنا به میزان جزیی ودر بروجرد تا ‮‭15‬درصدآلودگی مشاهده شد، لکه برگی آلترناریایی ناشی از ‭A.brassicicola ‬در شوش و دزفول ، پوسیدگی آلترناریایی ‭A. solani ‬در اواخر فصل در ماهشهر و همچنین از پلدختر لرستان تا ‮‭10‬درصد ، سفیدک پودری‭Erysiphe cruciferatum ‬در مناطقی از خوزستان( بهبهان ، اهواز ، هندیجان ، امیدیه ، شاوور، حمیدیه و شوش )ومنطقه الشتر لرستان تا‮‭25‬درصد ، ‭Albugo candida ‬در مناطق دورود و پلدختر در استان لرستان تا دو درصد، پوسیدگی ذغالی ساقه در اثر ‭Macrophomina phaseolina ‬در شهرستان اهواز به میزان 3 درصد مشاهده گردید. مرگ گیاهچه فوزاریومی ‭Fusarium spp. ‬عوامل مختلف مربوط به مناطق ایذه ، اهواز ، حمیدیه ، هندیجان و بهبهان، مرگ گیاهچه فوزاریومی در استان لرستان ناشی از‭F.solani ‬در ازنا، الشتر و دورود تا ‮‭10‬ درصد، مرگ گیاهچه توسط ‭Rhizoctonia solani ‬در مزارع ایستگاه بهبهان و ایذه، آلودگی برگی استمفیلیومی ‭Stemphylium sarciniforme ‬نیزدر دزفول(1درصد) مشاهده شد. بیماری مهم فیتوپلاسمایی فیلودی کلزا در مناطق اهواز ، حمیدیه ، شاوور و بهبهان تا 3 درصد مشاهده گردید. واژه های کلیدی: بیماریها، کلزا، قارچی ،فیتوپلاسمایی، واکنش زنجیره ای پلیمراز‭( PCR )‬، خوزستان، لرستان،کردستان