بررسی سازگاری و عملکرد ژرم پلاسم های جدید و ارقام محلی برنج استان خوزستان در تاریخ کاشت زمستانه

این پژوهش با هدف افزایش تولید برنج استان از طریق دست یابی به ارقام مناسب برای کشت زمستانه برنج به صورت آزمایش کرت های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و سه تکرار به روش کشت مستقیم رایج منطقه و به مدت یک سال (‮‭1387-88‬) در ایستگاه شاوور واقع در شمال اهواز اجرا گردید. 5 رقم محلی (عنبوری قرمز، چمپا، هویزه،گرده رامهرمز و حمر) و ‮‭20‬ ژرم پلاسم جدید در کرت های فرعی و سه تاریخ کاشت (‮‭12/20‬/،‮‭88/1/1 87‬ و ‮‭88/1/10‬) در کرت های اصلی قرار گرفتند. از ‮‭20‬ ژنوتیپ تنها 3 ژنوتیپ به مرحله دانه رسیدند و تجزیه ها بر روی 8 ژنوتیپ(5 شاهد و 3 ژنوتیپ) انجام گرفت. نتایج نشان داد وزن خشک برگ در سه تاریخ کاشت از دامنه ‮‭990/97‬ تا ‮‭233/33‬ کیلوگرم در هکتار بود. رقم های حمر و لاین 1(6) بیشترین و هویزه و گرده رامهرمز کمترین مقدار را داشتند. بیشترین وزن خشک ساقه مربوط به تاریخ های اول و سوم بود و لاین 2(7) و رقم عنبوری قرمز به ترتیب بیشترین و کمترین مقدار را داشتند. وزن خشک خوشه در سه تاریخ کاشت از دامنه ‮‭2885/8‬ تا ‮‭3520/3‬ کیلوگرم در هکتار قرار داشت و رقم گرده رامهرمز دارای بالاترین مقدار بود. باروری خوشه، دانه در خوشه و وزن هزار دانه و عملکرد دانه در تاریخ های دوم و سوم بیشترین مقدار بود و در میان ارقام نیز، حمر و گرده رامهرمز بالاترین میزان را داشتند. بیشترین عملکرد دانه با میانگین های ‮‭2147/5‬ و ‮‭1909‬ کیلو گرم در هکتار مربوط به تاریخ های کاشت اول دوم و سوم بود و کمترین مقدار را تاریخ کاشت اول با متوسط ‮‭1375‬ کیلو گرم در هکتار داشت. در میان ارقام و لاین های برنج دو رقم حمر و گرده رامهرمز با ‮‭3018/9‬ و ‮‭2775/9‬ کیلو گرم در هکتار از بیشرین تولید دانه برخوردار بودند. براساس نتیجه حاصله، عامل اصلی در تحقق کشت زمستانه، دست یابی به ارقام دارای تحمل گرمای بیشتر و بالطبع خوشه های بارورتر می باشد. نتایج مربوط به ضرایب همبستگی صفات نشان داد. شدت و نوع رابطه در تاریخ های کاشت متفاوت است و بیشترین همبستگی بین عملکرد دانه، شاخص برداشت ، درصد باروری و تعداد دانه در خوشه وجود داشت. 2- واژه های کلیدی: ارقام، برنج، ژرم پلاسم، سازگاری، کاشت زمستانه