تعیین جنسیت فیل ماهی ‭Huso huso( ‬هورمون شناسی) به روش رادیو ایمنواسی‭(RIA)‬

با توجه به اهمیت اقتصادی فیل ماهی از نظر کسب درآمد ارزی و وضعیت نامطلوبی که هم اکنون ذخایر اینگونه ماهی در سواحل جنوبی دریای خزر دارا است و در عین حال امکان تکثیر طبیعی آن در رودخانه های شمال کشور با وضعیت حاکم بر رودخانه ها مقدور نمی باشد و تکثیر مصنوعی آن نیز تاکنون بطور موفق صورت نگرفته است، لذا جهت حفظ ذخایر فیل ماهی تکثیر مصنوعی آن امری اجتناب ناپذیر است. یکی از مواردی که می تواند در تکثیر مصنوعی نقش اساسی ایفاد نماید تعیین جنسیت با استفاده از ریخت شناسی، بافت شناسی و هورمون شناسی در گزینش مولدین می باشد. در این راستا پروژه تعیین جنسیت فیل ماهی از مهرماه سال ‮‭68‬ شروع و به مدت دو سال در صیدگاه ترکمن ادامه یافت. تعیین جنسیت فیل ماهی به روش بافت شناسی به دلیل نداشتن امکانات آزمایشگاهی مقدور نگردید تمام فیل ماهیان مورد بررسی بالغ بودند و توسط تورهای گوشگیر مخصوص صید ماهیان خاویاری در محدوده صیدگاه دریایی ترکمن واقع در ‮‭42‬ کیلومتری شمال آشوراده در عمق آبهای سرزمینی دریای خزر صید شده بودند. پس از بیومتری ماهی توسط سرنگ ‮‭50‬ سی سی به مقدار حداقل ‮‭10‬ سی سی از آبشش و قلب خون گرفته و پس از جداسازی، سرم داخل تیوپ های کوچک ‮‭10‬ سی سی جمع آوری و مشخصات هر ماهی روی آن ثبت گردید، سپس تیوپ ها در مجاورت ازت مایع در کانتینرهای مخصوص جهت آنالیز هورمونی به آزمایشگاه ارسال گردید. از هر دو جنس نر و ماده فیل ماهی بالغ در صیدگاههای ماهیان خاویاری و در فصول مختلف سال نمونه برداری بعمل آمد و تعداد ‮‭84‬ قطعه فیل ماهی خونگیری شدند تعداد ‮‭70‬ عدد سرم تهیه و مورد تجزیه هورمونی ‭FSH‬، ‭Est ‬، ‭Pro ‬، ‭Tes ‬، ‭LH ‬قرار گرفتند و مابقی به واسطه جدا نشدن سرم و یا همولیز و صدمات حین حمل ونقل مورد آزمایش واقع نشدند. آنالیز هورمونی به روش رادیو ایمنو اسی ‭RIA* ‬با استفاده از کیت آنتی سرم انسانی شرکت بهرینگر آلمان صورت گرفت. جهت اطمینان و مقایسه آزمایش های هورمونی نمونه های سرم فیل ماهی سه قسمت شدند و در 3 آزمایشگاه معتبر ایران که شامل انستیتو غدد داخلی و متابولیسم در خیابان حافظ، آزمایشگاه کاخ در خیابان فلسطین و آزمایشگاه پاتوبیولوژی مرکزی در کوچه آبشار روبروی پارک ساعی تهران انجام گرفت.هر کدام از نمونه های سرم(‮‭70‬نمونه سرم) سه قسمت شدند و جمعا تعداد‮‭210‬ نمونه سرم بطور تک تک مورد آزمایش رادیو ایمنو اسی قرار گرفتند . نتایج آنالیز هورمونهای ‭FSH ‬و ‭LH‬، ‭Tes‬، ‭Pro ‬و ‭Est ‬در هر دو جنس نر و ماده فیل ماهی بالغ بسیار متفاوت بودند و این اختلاف حاکی از این امر است که عواملی نظیر استرس ناشی از صید فیل ماهی و کمبود اکسیژن و وضعیت دما و فتوپریودی که فیل ماهیان قبل از صید شدن در سه فصل صید و بهره برداری داشته اند نیز احتمالا در مقدار و ترکیب هورمونها موثر بوده اند همچنین عوارض ناشی از شوک خونگیری که به ماهی وارد می شود احتمالا آنقدر هست که اثر منفی بر روی فعالیتهای غدد جنسی داشته باشد. و از طرفی سنجش مقادیر هورمونهای گونادوتروپین زمان زیادی طلب می کند و لذا نمی توان به تنهایی برای تعیین جنسیت فیل ماهیان به روش رادیو ایمنو اسی متکی بود. تشخیص تفریقی مقاطع هیستوپاتولوژی ناحیه اورژینتال فیل ماهیان نر و ماده بالغ و نارس را نیز به واسطه نبودن منابع معتبر علمی ناتمام باقی مانده است. نتایج حاصله از بررسی ریخت شناسی موید این است که فیل ماهی ماده رسیده دارای قوام شکمی نیمه نرم و نرم، آنال برآمده و گلی رنگ، ناحیه شکمی پهن، از ناحیه سینه به طرف آنال دارای قوس منظم می باشد و در فیل ماهی ماده نارس چین و چروک بر روی پوست ناحیه شکمی وجود دارد و آنال فرو رفته است و ناحیه تنه در اولین پلاک استخوانی پشتی برآمده می باشد و از فیل ماهی نر بالغ با قوام سفت و سخت ناحیه شکمی و همچنین کشیدگی ناحیه شکمی قابل تفریق است، ضمنا فیل ماهیان نر فاقد برآمدگی و قوس منظم در ناحیه شکمی می باشد.