ارزیابی لاین های امیدبخش گندم نان در شرایط کشاورزان تحت شرایط مختلف آب و هوایی و خاکی استان گلستان

در این بررسی تعداد 8 رقم و لاین امید بخش گندم نان بهاره داخلی و خارجی شامل مروارید رقم تجاری منطقه به عنوان شاهد به همراه لاین امید بخش ‮‭85-5‬‭-N ‬انتخابی از آزمایش ‮‭85‬‭-ERWYT ‬و لاین های امید بخش ‮‭87-19‬‭-N-‬‮‭4-87‬، ‭N-‬‮‭6-87‬، ‭N-‬‮‭9-87‬، ‭N-‬‮‭13-87‬،‭N ‬و ‮‭87-20‬‭-N ‬انتخابی از آزمایش ‮‭87‬‭-ERWYT ‬در مناطق مختلف استان گلستان شامل: 1- گرکان، 2- کردکوی، 3- بندر ترکمن، 4- انبارالوم، 5- علی آباد، 6- آزادشهر، 7- رامیان، 8- گنبد، 9- کلاله، ‮‭10‬- دوزین با هدف دستیابی به لاین های سازگار و دارای پتانسیل عملکرد بالاتر و متحمل به بیماری های شایع استان در سال زراعی ‮‭1389-90‬ مورد مطالعه قرار گرفتند. کشت هر رقم و لاین گندم در این آزمایشات در مساحت ‮‭2/4‬ متر مربع شامل 6 خط به طول 2 متر و فاصله خطوط ‮‭20‬ سانتیمتر از یکدیگر با دست و براساس وزن هزاردانه و تراکم‮‭350‬ بذر در متر مربع و در 3 تکرار در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی صورت گرفت. نتایج نشان داد که اثر مکان (مناطق مورد کشت)، اثر ژنوتیپ و همچنین اثر متقابل ژنوتیپ در مکان بر روی صفات عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، ارتفاع گیاه، و وزن هزار دانه در سطح آماری %1 معنی دار بودند. لذا مقایسات میانگین آنها به روش ‭LSD ‬نشان داد که مناطق کردکوی، آزادشهر، گنبد و بندرترکمن دارای بالاترین میانگین عملکرد بیولوژیک و مناطق گنبد، آزادشهر و علیص آباد دارای بیشترین میانگین عملکرد دانه و مناطق کردکوی و علیص آباد دارای بیشترین میانگین ارتفاع بوته و منطقه کردکوی نیز دارای بالاترین میانگین وزن هزارصدانه بودند. بیشترین میانگین عملکرد بیولوژیک مربوط به لاین ‮‭87-20‬‭-N ‬بود. بالاترین میانگین عملکرد دانه نیز مربوط به ارقام و لاین های مروارید، ‮‭87-6‬‭-N ‬و ژنوتیپ برتر گندم مربوط به رقم جدید به نام گنبد بود. لاین ‮‭87-20‬‭-N ‬به همراه رقم مروارید و لاین ‮‭87-6‬‭-N ‬ضمن داشتن بیشترین میانگین ارتفاع بوته همه در یک گروه قرار داشتند. بالاترین میانگین وزن هزاردانه مربوط به لاین ‮‭87-20‬‭-N ‬با وزن هزاردانه ‮‭46/2‬ گرم بود. بالاترین میانگین عملکرد بیولوژیک مربوط به لاین ‮‭4-87‬ ‭N- ‬و منطقه بندر ترکمن آن هم به میزان ‮‭18840‬ کیلوگرم در هکتار بود. همچنین بالاترین میانگین عملکرد دانه از رقم مروارید در منطقه آزادشهر آن هم به میزان ‮‭7097‬ کیلوگرم در هکتار حاصل گردید. بالاترین میانگین وزن هزاردانه نیز از لاین‮‭87-20‬‭-N ‬و منطقه کردکوی آن هم به میزان ‮‭55‬ گرم حاصل شد. با توجه به صفات اندازهصگیری شده و همچنین بررسی ژنوتیپ ها از نظر تحمل به بیماریها در مطالعات چند سال گذشته، رقم مروارید و لاین ‮‭85-5‬‭-N ‬به همراه لاین ‮‭87-20‬‭-N ‬که جزو ژنوتیپ های برتر و سازگار مناطق مورد کاشت گندم آبی بوده و میصصتوانند جایگزین لاین ‮‭80-19‬‭-N ‬مورد کشت این مناطق که در حال حاضر نسبت به بیماری های شایع منطقه حساس گردیده شوند. واژه های کلیدی: ژنوتیپ، مقایسه ارقام و لاین های امید بخش گندم نان