بررسی تنوع ژنتیکی، سازگاری، انتخاب و معرفی ژرم پلاسم برخی گونه های جنس تیموس در استان فارس

به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی، سازگاری، انتخاب و معرفی ژرم پلاسم برخی گونه های جنس تیموس در استان فارس، ‮‭64‬ نمونه آویشن مورد بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش ابتدا بذرهای هر نمونه در گلدان های جیفی کاشته شده و سپس نشاهای تولید شده به گلدان منتقل و در اوایل بهار، نشاها در مزرعه کاشته شدند. در مدت اجرای طرح در سال های ‮‭90‬-،‮‭1388‬ از درصد جوانه زنی، ارتفاع نهال ها، حداکثر و حداقل سطح تاج پوشش، وزن خشک تک بوته، وزن هزار دانه آماربرداری گردید و همچنین درصد اسانس در آزمایشگاه اندازه گیری شد. برای تجزیه و تحلیل آماری، از طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار، تجزیه کلاستر، تجزیه به مولفه های اصلی و برای مقایسه میانگین ها از آزمون دانکن در سطح 5 درصد استفاده شد. بر اساس نتایج، ‮‭12‬ نمونه که از لحاظ صفات مورد مطالعه از سایر نمونه ها برتر بودند انتخاب و مجددا مورد تجزیه و تحلیل های آماری قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه کلاستر نشان داد که ‮‭12‬ نمونه برتر در 2 خوشه جداگانه قرار گرفتند. به طوریکه 8 نمونه با ‮‭72/5‬ درصد شباهت در خوشه اول، و سه نمونه با ‮‭91/2‬ درصد شباهت در خوشه دوم قرار گرفتند که نمونه ‭CFT ‬با ‮‭69/3‬ درصد شباهت به آنها ملحق شده است. بر اساس نتایج نمودار بارگذاری، علت دوری جمعیت ‭CFT ‬از سه جمعیت دیگر عمدتا به دلیل کاهش درصد جوانه زنی آن می باشد. نتایج حاصل از تجزیه به مولفه های اصلی نشان داد که ‮‭62/5‬ درصد صفات توسط مولفه اول و ‮‭78/5‬ درصد توسط مولفه دوم پوشش داده شده است. بر اساس نتایج حاصله بیشترین و کمترین درصد اسانس در نمونه های ‭XDRQ ‬و ‭QBHU ‬که هر دو متعلق به گونه ‭Th. daenensis (‬بومی استان فارس) هستند مشاهده شد که نشان دهنده بالا بودن میزان تنوع ژنتیکی در نمونه های مربوط به گونه های بومی است. در پایان سه نمونه ‭MKOQ‬، ‭XDRVGY ‬و ‭XDRXDR ‬از گونه ‭Th. vulgaris ‬و دو نمونه ‭CFT ‬و ‭VGYMKO ‬از گونه ‭Th. pubescens ‬به ترتیب به عنوان سازگارترین نمونه با شرایط آب و هوایی شیراز معرفی می گردند. واژه های کلیدی: آویشن، تنوع ژنتیکی، سازگاری، عملکرد، اکسشن، نمونه و بانک ژن منابع طبیعی ایران