: ارزیابی، شناسایی و تکثیر بذر نمونه های مختلف بومادران گونه ‭Achillea wilhelmsii ‬از نمونه های موجود در بانک ژن منابع طبیعی

بومادران ‭(Achillea) ‬ازجمله گیاهان دارویی و زینتی متعلق به خانواده کاسنی ‭(Asteraceae)‬است که گونه های مختلف آن به صورت وحشی در مناطق مختلف ایران رویش دارند و از نظر دارویی بسیار حایز اهمیت می باشند.در این تحقیق جمعیت های مختلف گونه ای از بومادران ‭(A. wilhelmsii) ‬با مطالعه صفات جوانه زنی در آزمایشگاه و صفات مورفولوژیکی در مزرعه به مدت 3 سال در ایستگاه تحقیقاتی البرز کرج مورد ارزیابی و احیا قرار گرفتند. داده های حاصل از صفات مختلف جوانه زنی (سرعت جوانه زنی، درصد جوانه زنی، طول ریشه چه، طول ساقه چه، طول گیاهچه، بنیه بذر، نسبت طول ریشه چه به ساقه چه) و صفات مزرعه ای (قطر گیاه، ارتفاع گیاه،تعداد ساقه، قطر گل، تعداد گل، وزن تر و وزن خشک گیاه) مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. برای تجزیه داده های صفات جوانه زنی از تجزیه تحلیل آماری بر پایه فاکتوریل و بر اساس تجزیه واریانس طرح کاملا تصادفی و برای صفات مزرعه ای از طرح بلوک های تصادفی با 3 تکرار استفاده شد. مقایسه میانگین ها به روش دانکن در سطح احتمال%1 و %5 انجام گرفت. در بین ‮‭26‬ جمعیت مختلف گونه ‭A. wilhelmsii ‬از لحاظ تمام صفات جوانه زنی و مزرعه ای ( به استثنای قطر گل) اختلاف معنی داری مشاهده شد. که با توجه به منشا متفاوت جمعیت ها این تنوع مورد انتظار بود.در مقایسه میانگین ها به روش دانکن مشخص شد که در بین ‮‭26‬ جمعیت مختلف گونه ‭A. wilhelmsii ‬دو جمعیت ‮‭9961‬ (کردستان- سنندج) و ‮‭19489‬ (کردستان- بانه) جمعیت هایی بودند که با داشتن بیشترین طول ریشه چه و طول ساقه چه، بزرگترین گیاهچه ها را تولید کردند. جمعیت های ‮‭9466‬ (چهارمحال بختیاری)، ‮‭9820‬ (کردستان- دیواندره)، ‮‭15623‬ (مرکزی- اراک) نیز دارای درصد جوانه زنی بالایی بودند ولی تولید گیاهچه های بزرگتر نکردند. در مقایسه میانگین ها برای صفات مزرعه ای جمعیت ‮‭11095‬ ( کرج ) و ‮‭15623‬ (مرکزی-اراک) دارای بیشترین میانگین قطر و تعداد ساقه و جمعیتهای ‮‭14930‬ (مرکزی-اراک) و ‮‭23458‬ (خراسان) دارای بیشترین میانگین ارتفاع و وزن تر و خشک بودند. جمعیت ‮‭15623‬ (مرکزی-اراک) با داشتن بیشترین میانگین صفات جوانه زنی و مزرعه ای ، جمعیت برتر برای گونه ‭A. wilhelmsii ‬معرفی گردید. کلمات کلیدی: بومادران، ‭Achillea wilhelmsii‬، جوانه زنی، صفات مزرعه ای.