بررسی و انتخاب مق دماتی در ‭10 ‬توده نخود سفید و سیاه بومی منطقه هشترود آذربایجان شرقی به منظور استفاده در برنامه های اصلاحی

این مطالعه به منظور ارزیابی مقدماتی‮‭10‬ توده بومی نخود دیم(5 توده بومی نخود سفید از منطقه توپ آغاج، 3 و 2 توده نخود سیاه به ترتیب از منطقه قره آغاج و توپ آغاج) از منطقه هشترود در س ال زراعی ‮‭1390-91‬ اجرا شد. در طی این بررسی و در بهار نسبت به کاشت بذر ‮‭10‬ توده بومی در شرایط مزرعه ای شده و تعداد ‮‭20-15‬ تک بوته تصادفی از درون هر جمعیت انتخاب و از هشت صفت مختلف( ارتفاع بوته، ارتفاع اولین غلاف از سطح خاک، تعداد شاخه های فرعی، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، عنملکرد بیوماس و دانه در تک بوته و شاخص برداشت در تک بوته) یادداشت برداری شد. نتایج نشان داد که، بیشترین ضریب تغییرات فنوتیپی در بین صفات و خصوصیات مورد بررسی در توده های نخود کابلی متعلق به عملکرد تک بوته و عملکرد زیست توده به ترتیب با ضرایب تغییرات ‮‭56‬ و ‮‭49‬ درصد بود.کمترین تنوع فنوتیپی نیز متعلق به صفت ارتفاع بوته با ضریب تغییرات فنوتیپی‮‭12‬ درصد بود. در توده های نخود تیپ دسی، بیشترین تنوع فنوتیپی مربوط به صفت های تعداد شاخه های فرعی و تعداد دانه در گیاه بود و ضرایب تغییرات فنوتیپی برآورد شده برای صفت های مذکور به ترتیب برابر‮‭64‬ و ‮‭59‬ درصد بود. ارتفاع بوته با ضریب تغییرات %‮‭13‬ کمترین تنوع فنوتیپی را داشت. در مقایسه بین توده ها، میزان تنوع صفات مختلف در هر توده نسبت به سایرین متفاوت بود. در ادامه بررسی و در سال های آتیه ارزیابی صفات و خصوصیات مورفولوژیکی و زراعی لاین های انتخابی در شرایط مزرعه ای انجام خواهد شد. واژه های کلیدی: توده بومی، نخود ، لاین خالص