بررسی و مطالعه وضعیت گله داری در استان چهارمحال و بختیاری

در استان چهارمحال و بختیاری گله ها از نظر نوع و ترکیب به سه صورت گله های گوسفندی، بزی و مخلوط یعنی ترکیبی از گوسفند و بز بودند. . در بین ‮‭408‬ گله مورد مطالعه، گله های گوسفندی ‮‭40‬ درصد و گله های بزی 8 درصد و گله های مخلوط ‮‭52‬ درصد، گله های استان را تشکیل داده اند. درصد گله های گوسفندی در روش عشایری و روستایی به ترتیب ‮‭30/5‬ و ‮‭57/2‬ درصد، درصد گله های بزی در روش عشایری و روستایی به ترتیب ‮‭10/5‬ و ‮‭3/7‬ درصد و در گله های مخلوط ‮‭59‬ و‮‭39/1‬ درصد بود. در بین ‮‭408‬ گله مورد مطالعه ‮‭65‬ درصد در روش عشایری و ‮‭35‬ درصد در روش روستایی پرورش می یابند. نوع فعالیت گله داری به دو روش پرورش دام های داشتی و مخلوط (داشتی پرواری) تقسیم می شوند. در بین گله های مورد بررسی ‮‭92/6‬ درصد در دسته بندی گله های داشتی (مولد) و ‮‭7/4‬ درصد گله های مخلوط (داشتی و پرواری) را به خود اختصاص می دهند. درصد جمعیت گله در کل استان در سال ‮‭1375‬ نسبت به سال قبل (سال ‮‭1374‬) برابر با ‮‭92/89‬ درصد بوده که نشان دهنده کاهش ‮‭7/11‬ درصدی در کل جمعیت می باشد. جمعیت کل گله نسبت به سال ‮‭1374‬ در سیستم های پرورش عشایری و روستایی به ترتیب ‮‭6/4‬ و ‮‭8/4‬ درصد کاهش یافته که نشان دهنده کم شدن جمعیت گله به طور سالیانه می باشد که بیشترین کاهش مربوط به سیستم پرورش روستایی بود. میانگین جمعیت گله در سال ‮‭1375‬ برابر‮‭350‬ راس بود. جمعیت گله بر حسب نوع گله از قبیل گوسفندی ‮‭399‬ راس، گله های بز ‮‭281‬ راس و گله های مخلوط گوسفند و بز ‮‭370‬ راس بود. از نظر آماری اختلاف معنی داری بین آنها وجود نداشت. هر چند که جمعیت گله های گوسفندی به مراتب بالاتر از جمعیت گله های بز می باشد. در روش های مختلف پرورش میانگین جمعیت گله های گوسفندی عشایر ‮‭351‬ راس و میانگین جمعیت گله های گوسفند روستایی ‮‭325‬ راس بود. با وجود اختلاف زیاد بین گله ها، در روش پرورش عشایری و روستایی تفاوت بین آنها معنی دار نبود. بر حسب نوع فعالیت، میانگین جمعیت گله های داشتی ‮‭293‬ راس و میانگین جمعیت گله های داشتی و پرواری (مخلوط) ‮‭407‬ راس بود و اختلاف بین آنها معنی دار بود (‮‭0/05‬‭> p). ‬میانگین گله های گوسفند مخلوط (داشتی پرواری) بسیار بالاتر از گله های گوسفند داشتی بوده و اختلاف بین آنها معنی دار بود (‮‭0/05‬‭> P). ‬میانگین تعداد گوسفند گله های شهرستان های مختلف تفاوت معنی داری را نشان نداد. میانگین تعداد کل بز در گله برابر ‮‭103‬ راس بوده که ‮‭12/7‬ درصد کمتر از جمعیت بز در سال ‮‭1374‬ می باشد. در مورد روش های مختلف پرورش، میانگین جمعیت بز در گله های عشایری بالا بود و با گله های روستایی اختلاف معنی دار داشت (‮‭0/05‬‭> p) ‬و نشان دهنده این است که عشایر دارای تعداد بز بیشتری در گله های خود می باشند. میانگین تعداد بز در گله های مخلوط (داشتی، پرواری) بیشتر از گله های داشتی بود و دارای اختلاف معنی دار بودند(‮‭0/05‬‭> p). ‬میانگین درصد جمعیت گوسفند به کل جمعیت گله برابر ‮‭51‬ درصد و نسبت بز در گله برابر‮‭41‬ درصد بود. گله های ‮‭200-299‬ راس بیشترین درصدگله را در استان به خود اختصاص داده اند. مقدار علوفه و کنسانتره مصرفی در گله های عشایر به مراتب پایین تر از گله های روستایی بوده و دارای تفاوت معنی دار بودند (‮‭0/05‬‭p<). ‬در گله های مختلف دو قلوزایی وجود دارد که درصد آن با هم متفاوت بوده و در گله های بز به مراتب درصد بیشتری وجود داشت. طبق آمار موجود میانگین تعداد کل زایش گوسفند در کل گله ها برابر ‮‭84/45‬ راس به ازای یکصد راس بود. میانگین زایش میش در گله های عشایری برابر ‮‭83‬ و در گله های روستایی‮‭80/3‬ بود که همگی علی رغم اختلاف در تعداد زایش از نظر آماری تفاوت معنی داری نداشتند. میانگین مقدار پشم هر راس گوسفند برابر ‮‭1/16‬ کیلوگرم بود. میانگین مقدار متوسط پشم هر راس گوسفند در گله های عشایری کمتر از روستایی ودارای اختلاف معنی دار بود(‮‭0/05‬‭p<). ‬میانگین تعداد تلفات سالیانه گوسفندبالغ در کل گله های مورد بررسی ‮‭5/33‬ راس یا معادل ‮‭4/4‬ درصد بود. میانگین تلفات بز بالغ در طی یکسال در استان برابر ‮‭8/14‬ راس و یا ‮‭7/4‬ درصد بود. میانگین طول بدن میش برابر ‮‭48/8‬ سانتیمتر، ارتفاع جدوگاه میش برابر ‮‭74/2‬ سانتیمترو دور قفسه سینه میش برابر‮‭95/7‬ سانتیمتر در کل گله ها بود. میانگین طول بدن بز ماده برابر‮‭44/8‬ سانتیمتر، دور قفسه سینه بز ماده برابر ‮‭79/7‬ سانتیمتر و ارتفاع جدوگاه بز ماده ‮‭67/3‬ سانتیمتر در کل گله ها بود. در این مطالعه اغلب صفات گوسفند و بز در سیستم های مختلف پرورش و در شهرستانهای استان چهارمحال و بختیاری مورد بررسی و محاسبه قرار گرفتند. کلمات کلیدی: گوسفند، بز، گله داری، سیستم پرورش روستایی ، عشایری ،استان چهارمحال و بختیاری