تهیه پروتکل تولید انبوه گوجه فرنگی با استفاده از تکنیک کشت تک گره

گوجه فرنگی دارای واریته های متعددی است که یکی از این واریته ها گوجه فرنگی گیلاسی ‭(Lycopersicon esculentum ) ‬می باشد و سرشار از ویتامین های مختلف همچون ویتامین C، A، ‭K ‬و عوامل آنتی اکسیدان همچون لیکوپن می باشد و به همین جهت از اهمیت بالای دارویی و غذایی برخوردار است. روش اصلی تکثیر این گیاه از طریق نشا کاری می باشد که وابسته به کاشت بذر جهت نشا گیری است. تامین بذر مهم ترین مشکل تولید این محصول به شمار می رود که بسیار گران می باشد. تحقیق حاضر با هدف بهینه سازی محیط کشت جهت تکثیر انبوه گوجه فرنگی گیلاسی از طریق تکنیک کشت تک گره و اندام زایی مستقیم انجام شد. یکی از روش های قابل استفاده برای رفع این مشکل استفاده از تکنیک های مختلف کشت بافت از جمله کشت تک گره می باشد. این تحقیق در چهار مرحله بر اساس مطالعه اثر تنظیم کننده های رشد ‭BAP ‬و ‭Kin ‬همراه با غلظت های مختلف ‭NAA ‬و ‭IAA ‬بر میزان اندام زایی مستقیم با استفاده از ریز نمونه تک گره انجام گرفت. ریز نمونه هایی که ریشه دار نشدند به محیطهای ریشه زایی حاوی ‭Kin ‬با هفت غلظت همراه با ‭IBA ‬با چهار غلظت انتقال یافته و نتایج حاصله ثبت شد. نتایج حاصل از مقایسات میانگین نشان داد در میان تمامی تیمارها، بیشترین طول ساقه مربوط به محیطهای حاوی " 1 میلی گرم در لیتر ‭IAA "‬و بیشترین طول ریشه و بیشترین تعداد میانگره به ترتیب مربوط به محیطهای حاوی "3 میلی گرم در لیتر ‭Kin ‬به همراه ‮‭0/2‬ میلی گرم در لیتر ‭IBA " ‬و "4 میلی گرم در لیتر ‭Kin ‬به همراه ‮‭0/2‬ میلی گرم در لیتر ‭IBA" ‬بود. همچنین در مورد صفات گلخانه ای بیشترین میزان وزن میوه، تعداد میوه، تعداد خوشه گل و تعداد میانگره همگی مربوط به محیطهای حاوی "1 میلی گرم در لیتر ‭Kin" ‬بود. در اندام زایی مستقیم از سه نوع سایتوکینین ‭BAP‬، ‭Kin ‬و ‭Zea ‬در ترکیب با دو نوع اکسین ‭NAA ‬و ‭IAA ‬و ریزنمونه (هیپوکوتیل، کوتیلدون و برگ) استفاده شد. در خصوص بررسی تاثیر تیمارهای هورمونی بر ریشه زایی ساقه های حاصل از باززایی، ساقه های بدون ریشه به محیطهای حاوی تیمارهای ریشه زایی حاوی غلظت های مختلف ‭IAA ‬و ‭IBA ‬انتقال پیدا کردند. نتایج نشان داد که سایتوکینین ‭Kin ‬و اکسین ‭NAA ‬هیچ گونه اثر مثبتی بر القای باززایی ندارند، در حالی که ترکیب سایتوکینین ‭BAP ‬با اکسین ‭IAA ‬تاثیر چشمگیری بر القای باززایی و مرحله طویل سازی ساقه ها دارند. سایتوکینین ‭Zea ‬نیز تاثیر مثبتی بر باززایی گذاشته است. از میان سه ریزنمونه، برگ بهترین ریزنمونه جهت القای باززایی می باشد. ساقه ها به همه ی تیمارهای ریشه زایی پاسخ مثبت دادند. گیاهچه های حاصل با موفقیت با شرایط محیطی سازگار شده و به گلخانه منتقل گردیدند. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که همسو با نتایج دیگر محققان، برای تکثیر بهینه گیاه گوجه فرنگی، اندام زایی مستقیم روشی کارآمد و با سرعت عمل بالاتر و درجه اطمینان بالا می باشد. واژه های کلیدی: گوجه فرنگی گیلاسی‭( Lycopersicon esculentum)‬، اندام زایی مستقیم، کشت تک گره، تنظیم کننده های رشد گیاهی