ارزیابی فنوتیپی و مولکولی ارقام تجاری گندم نسبت به ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬عامل بیماری لکه خرمایی

به منظور بررسی واکنش تعدادی از ارقام و لاین های تجاری گندم نسبت به قارچ ‭P. tritici-repentis ‬عامل بیماری لکه خرمایی، نمونه هایی از گندم آلوده به عامل بیماری از استان های گلستان و مازندران جمع آوری و قارچ عامل بیماری جداسازی شد. پس از خالص سازی قارچ عامل بیماری، 3 جدایه متعلق به نژاد1 و 8 قارچ به عنوان نماینده مناطق جمع آوری انتخاب و برای ارزیابی به بیماری استفاده گردید. ژنوتیپ های گندم در 3 تکرار در گلدان های پلاستیکی کاشته شدند و گیاهچه ها در مرحله دوبرگی جداگانه با کنیدی های هر جدایه مایه زنی گردیدند. رقم ‭Gradian ‬به عنوان شاهد حساس و رقم ‭BR‬‮‭34‬ به عنوان شاهد مقاوم مورد استفاده قرار گرفت. بعد از مایه زنی، گیاهچه ها به مدت ‮‭24‬ ساعت در تاریکی و رطوبت بالا قرار گرفتند و متعاقبا" برای 6 روز دیگر در زیر سرپوش پلاستیکی در گلخانه قرار داده شدند. ارزیابی واکنش گیاهچه ها به بیماری، هفت روز بعد از مایه زنی بر اساس روش لاماری (‮‭1989 , Lamari) ‬و به صورت نمره دهی 1 تا 5 انجام شد. نتایج نشان داد که رقم مغان3 واکنش مقاومت و بقیه ژنوتیپ ها واکنش حساسیت بالا ‭(HS)‬، حساس ‭(S) ‬و نیمه حساس ‭(MS) ‬نشان دادند. همچنین و اکنش ژنوتیپ های گندم نسبت به تزریق ‭ToxA ‬همراه با غربالگری مولکولی ژنوتیپ ها برای وجود یا عدم وجود ژن حساسیت ‭(Tsn‬1) مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ‮‭111‬ لاین و رقم تجاری گندم نان و دوروم در گلخانه کاشته و در مرحله دو برگی با تزریق ‭ToxA ‬مورد ارزیابی قرار گر فتند و بعد از ‮‭48‬ ساعت واکنش آنها ارزیابی گردید. در مجموع حساسیت ‮‭44‬ ژنوتیپ و مقاومت ‮‭67‬ ژنوتیپ نسبت به تزریق ‭ToxA ‬محرز گردید. باتوجه به مشخص بودن توالی ژن‭Tsn‬1، برای بررسی وجود یا عدم وجود این ژن در ژنوتیپ های گندم، غربالگری با استفاده از پرایمرهای اختصاصی این ژن اقدام گردید. نتایج آزمون مولکولی نشان داد که نکروز حاصل بعد از تزریق ‭ToxA ‬به طور کامل با وجود ژن ‭Tsn‬1 ارتباط دارد. بنابراین هر دو روش مولکولی می توانند به عنوان روش های سریع، قابل اعتماد و کم هزینه برای ارزیابی ارقام حساس به ‭ToxA ‬مورد استفاده قرار گیرند. واژه های کلیدی: ژن‭Tsn‬1، توکسین ‭ToxA‬، لکه خرمایی گندم، ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬، ارزیابی مقاومت