ارزیابی گندم های سینتتیک هگزاپلویید برای مقاومت به بیماری سپتوریای برگی گندم در مرحله گیاهچه ای

قارچ ‭Mycosphaerella graminicola ‬یک پاتوژن مهم گندم در بسیاری از کشورها بوده که باعث بیماری لکه برگی سپتوریایی گندم می گردد. شناسایی مداوم منابع مقاومت جدید برای مدیریت پایدار به این بیماری امری ضروری است. گندمهای سینتتیک می توانند منابع ارزشمندی از مقاومت را علیه بیماری ها را فراهم نمایند و بنابراین غربالگری این گندمها جهت شناسایی منابع مقاومت برای استفاده در برنامه های به نژادی اصلاح گندم به لکه برگی سپتوریایی اهمیت فراوان دارد. هدف از این تحقیق شناسایی منابع جدید مقاومت در گندم های سینتتیک و بررسی میزان مقاومت آنها در مرحله گیاهچه ای علیه تعدادی از جدایه های قارچ عامل بیماری بدست آمده از مناطق مختلف جغرافیایی ایران بود. تعداد ‮‭128‬ گندم سینتتیک نسبت به ‮‭11‬ جدایه مورد بررسی قرار گرفت که منجر به شناسایی تعدادی منابع مقاومت جدید شد که می توانند در برنامه های به نژادی ملی یا بین المللی مورد استفاده قرارگیرند. در مجموع ‮‭304‬ واکنش مقاومت اختصاصی در میان تمامی برهمکنش ها (‮‭1408‬‭=n) ‬شناسایی گردید. از میان ‮‭128‬ ژنوتیپ تعداد ‮‭60‬ ژنوتیپ به تمامی جدایه ها هیچ واکنش مقاومتی نشان ندادند و به تمامی جدایه ها حساس بودند. تعداد 9 ژنوتیپ به تمامی جدایه ها مقاومت از نوع ایمن یا بسیار مقاوم (شدت بیماری < %4) نشان دادند که بیانگر وجود ژنهای مقاومت ناشناخته موثر نسبت به جدایه های ایرانی این بیمارگر می باشد. جدایه های ‭M. graminicola ‬از نظر تنوع ژنتیکی و الگوی بیماریزایی متفاوت بودند. آزمایشات مولکولی با استفاده از 8 آغازگر ‭ISSR ‬بیانگر پلی مورفیسم بالای جدایه ها بود به گونه ای که هیچکدام از جدایه ها یکسان نبودند. در مجموع تعداد ‮‭78‬ باند‭ISSR ‬از ‮‭11‬ جدایه تولید گردید و از این میان ‮‭97/5‬ % آنها پلی مورف بودند. علاوه بر این جدایه دزفول ‭(RM‬‮‭155‬) کم آزارترین جدایه بوده که نسبت به ‮‭86‬ ژنوتیپ بیماریزا بود در حالی که جدایه زهیریه ‭(RM‬‮‭46‬) نسبت به ‮‭111‬ ژنوتیپ بیماریزا بود و به عنوان پر آزارترین جدایه شناسایی گردید. واژه های کلیدی: سپتوریای برگی، نشانگر ‭ISSR‬، گندم های سینتتیک، منابع مقاومت