بررسی وضعیت آلودگی نیترات و نیتریت در برخی محصولات کشاورزی استان فارس

به منظور بررسی میزان نیترات و نیتریت در محصول های کشاورزی استان فارس، این پژوهش با هدف ارزیابی غلظت یون های مذکور در بعضی از سبزی های مورد استفاده در استان فارس انجام پذیرفت. این آزمایش طی دو سال (‮‭1389‬ و ‮‭1390‬) با نمونه گیری ‮‭13‬ نوع سبزی پر مصرف (کاهو، اسفناج، تربچه، ریحان، جعفری، تره، کلم سبز، کلم قرمز، گوجه فرنگی، سیب زمینی، خیار مزرعه ای، خیار گلخانه ای و پیاز) در چهار فصل و از 6 شهر استان فارس شامل شیراز، مرودشت، جهرم، استهبان، فسا و داراب انجام شد. نمونه ها از میادین شهر های یاد شده و یا از فروشنده های سطح شهرها جمع آوری گردید. نتایج نشان داد که میانگین دو ساله غلظت نیترات در نمونه های سبزی های برگی هم چون دمبرگ اسفناج (‮‭2869‬ میلی گرم در کیلوگرم)، برگ تربچه (‮‭2769‬ میلی گرم در کیلوگرم) و برگ جعفری (‮‭2583‬ میلی گرم در کیلوگرم) بیش تر از سایر سبزی ها هم چون غده پیاز (‮‭233‬ میلی گرم در کیلوگرم)، گوجه فرنگی (‮‭254‬ میلی گرم در کیلوگرم) و خیار مزرعه ای (‮‭259‬ میلی گرم در کیلوگرم) بود. در تمام سبزی های مورد مطالعه تغییرات قابل توجهی در میزان نیتریت مشاهده شد و عموما غلظت نیتریت فراتر از حدود گزارش شده جهانی بود که احتمالا ناشی از ذخیره نامناسب نمونه ها تا زمان اندازگیری بود. تفاوت در تجمع نیترات و نیتریت سبزی های گوناگون در فصول مختلف می توانست به علت تفاوت در فاکتورهای اقلیمی هم چون درجه حرارت محیط، طول دوره نوری و تابش خورشید و مدیریت مصرف کود در فصل های مختلف سال باشد. ناهمگونی زیادی در غلظت های اندازه گیری شده نیترات و نیتریت در شهر های مختلف مشاهده می شد این امر به عواملی هم چون منطقه کشت، واریته و سن گیاه، شرایط آب و هوایی، نوع و میزان کود مصرفی، نحوه کشت، زمان برداشت و نحوه نگهداری محصول پس از برداشت و جابه جایی سبزی ها در نقاط مختلف استان نسبت داده شد. در اکثر موارد غلظت های مشاهده شده نیترات و نیتریت از غلظت های گزارش شده در جهان بالاتر بود که علاوه بر تفاوت در اقلیم، روش نمونه برداری و اندازه گیری، تعداد نمونه ها، نوع و میزان کودهای مصرفی، تغذیه نامتعادل و عدم تولید محصول های ارگانیک در استان می تواند از دلایل آن باشد. واژه های کلیدی: نیترات، نیتریت، سبزیجات، استان فارس