تولید انبوه گیاه دارویی آنغوزه با استفاده از تکنیک کشت بافت

آنغوزه با نام علمی ‭Ferula assa foetida ‬گیاهی علفی، چند ساله و از گیاهان مهم تیره چتریان ‭(Apicaceae) ‬می باشد. تحقیق حاضر با هدف تولید انبوه گیاه دارویی آنغوزه با استفاده از تکنیک کشت بافت به مرحله اجرا در آمد. جهت دستیابی به این هدف سه پروژه مجزا با عنوان های : 1- بررسی شکستن خواب بذر گیاه دارویی آنغوزه 2- باززایی گیاه دارویی آنغوزه با استفاده از تکنیک اندام زایی و جنین زایی رویشی 3- مقاوم سازی و تولید انبوه گیاه آنغوزه در شرایط ‭ex vitro. ‬در پروژه خواب شکنی بذر آنغوزه دو دوره سرمادهی و ‮‭10‬ ترکیب هورمونی، با 3 تکرار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سرمادهی منجر به افزایش جوانه زنی بذور شده است. ترکیبات هورمونی نیز باعث افزایش جوانه زنی بذور گردید و درصد جوانه زنی از ‮‭53/3‬ درصد در محیط فاقد هورمون به ‮‭74/4‬ درصد در محیط حاوی‭BAP ‬با غلظت ‮‭0/250‬میلی گرم در لیتر افزایش یافت. در پروژه جنین زایی ریزنمونه های ریشه، هیپوکوتیل و برگ لپه ای بر روی محیط پایه ‭MS ‬و B5 حاوی تیمارهای هورمونی مختلف مورد بررسی قرار گرفت. بهترین جنین زایی سوماتیکی مستقیم از ریزنمونه های برگ و تیمار هورمونی4،‮‭2/0-2‬‭) D ‬میلی گرم در لیتر) همراه با ‮‭2/0‬‭) kin ‬میلی گرم در لیتر) حاصل گردید. بالاترین درصد تبدیل جنین به گیاهچه در محیط B5 با ترکیب هورمونی 4،‮‭5/0-2‬‭) D ‬میلی گرم در لیتر) همراه با ‮‭2/0‬‭) kin ‬میلی گرم در لیتر) بدست آمد. در آزمایشات جنین زایی غیرمستقیم جنین زاترین کالوس در محیط ،‮‭2-42‬‭) D ‬میلی گرم در لیتر همراه با 3‭) kin ‬میلی گرم در لیتر) بدست آمد. در آزمایشات مربوط به اندام زایی مستقیم تنها تیمار هورمونی که سبب وقوع اندام زایی مستقیم گردید تیمار ‮‭5/0‬‭) NAA ‬میلی گرم در لیتر) بود. در اندام زایی غیرمستقیم ریزنمونه های ریشه، محور زیر لپه و برگ لپه ای جهت کشت کالوس به صورت جداگانه در محیطهای کالوس زایی قرار گرفتند. اندام زایی غیرمستقیم در محیط حاوی‮‭5/0‬) 2‭iP ‬میلی گرم در لیتر) به همراه ‮‭4/0‬‭) NAA ‬میلی گرم در لیتر) امیدوار کننده بود، لیکن اندام های حاصل خیلی زود از بین رفته و هیچ یک توان ایجاد گیاهچه نرمال را نداشتند. همچنین نتایج به دست آمده از انجام پروژه مقاوم سازی نشان داد که بستر کاشت خاک زراعی + کوکوپیت (‮‭3:1‬) و دمای ‮‭20‬ درجه سانتیگراد مناسب ترین محیط برای مقاوم سازی آنغوزه می باشد. همچنین ننتایج حاکی از آن بود که شدت های مختلف نوری تاثیری بر رشد اولیه گیاهچه های آنغوزه نداشت. واژه های کلیدی: آنغوزه، شکستن خواب، جنین زایی سوماتیکی، اندام زایی ، تنظیم کننده های رشد گیاهی، مقاوم سازی.