ارزیابی سیتوژنتیکی وآنالیز کاریوتیپ توده های انتخابی از گونه های جنس ماشک ‭Vicia ‬موجود در بانک ژن گیاهی ملی ایران

جنس ماشک ‭Vicia ‬با ‮‭166‬ گونه متعلق به خانواده ‭Fabaceae ‬و طایفه ‭Viciae ‬عموما در قاره اروپا، آسیا وشمال امریکا پراکنش دارند. در ایران ‮‭45‬ گونه از این جنس موجود می باشد که از مهمترین گیاهان علوفه ای در مراتع و زراعت های سنتی می باشند. ارزیابی های سیتوژنتیکی بر روی ‮‭90‬ توده از جنس ماشک ‭(Vicia ) ‬موجود در بانک ژن گیاهی ملی ایران،که شامل دو گونه ‭(Vicia sativa subsp‬، ‭V. ervilia ) ‬بوده انجام گرفت. مریستم های نوک ریشه حاصل از بذور جوانه زده در پتری دیش در محلول آلفا برومونفتالین اشباع شده به روش نویسنده ( مجری پروژه) پیش تیمار و با استفاده از ‭Aceto-Iron Hematoxylin ‬رنگ آمیزی شدند. در محلول اشباع آلفا برومونفتالین مقدار زیادی چربی حاصل می شود که مانع پیش تیمار موثر سلول ها شده و لذا نگه داشتن سلول ها در مرحله متافاز با مشکل مواجه می شود. اما با بکار گیری روش مجری پروژه، چربی موجود در محلول پیش تیمار برطرف شده و مطالعه سیتولوژی گونه ها و توده های جنس ‭Vicia ‬نسبت به بقیه پیش تیمارهای بکاررفته در منابع، نتیجه بهتری را نشان می دهد. بررسی های کروموزومی نشان داد که در بین این توده ها تنوع کروموزومی زیادی وجود دارد. دو عدد کروموزومی متفاوت در توده های ‮‭12‬‭=Vicia sativa ‬، (2‭n=‬2‭x) ‬و (‮‭14‬=2‭n=‬2‭x) ‬مشاهده گردید. اکثر نمونه های مورد مطالعه دارای (‮‭12‬=2‭n=‬2‭x) ‬کروموزمی بوده و حدود ‮‭12‬ درصد این توده ها دارای (‮‭14‬،‮‭12‬=2‭n=‬2‭x) ‬کروموزومی بودند. توده های‭Vicia ervilia ‬همگی دارای (‮‭14‬=2‭n=‬2‭x) ‬کروموزوم بودند. نتایج نواربندی ‭C ‬کروموزمی با روش کلاسیک و کمی تغییر یافته نشان داد که نقاط هتروکروماتینی رنگ آمیزی شده و مجزا در روی کروموزوم ها در مرحله متافازی در محل سانترومری بوده و علاوه بر آن در چندین کروموزوم نواربندی در مناطق تلومری مشاهده شد. واژه های کلیدی : ماشک، سیتوژنتیک، آلفابرومونفتالین، ‭Vicia sativa ‬و ‭V. ervilia