اثرات کشت مخلوط یونجه با گیاهان علوفه ای باریک برگ در جهت دستیابی به کشاورزی پایدار

به منظور تعیین مناسب ترین ترکیب کشت مخلوط رقم یونجه همدانی ‭(Medicago sativa L.) ‬با گراس های چند ساله.) از نظر عملکرد کمی و کیفی علوفه، در مقایسه با کشت خالص آنها ، ابتدا در سال ‮‭1387‬ با ارزیابی منابع ژنتیکی باریک برگ های علوفه چند ساله فستوکا ‭(L. Festuca arundinacea )‬، علف باغ ‭(Dactylis glomerata L.) ‬و گونه های لولیوم ‭(Lolium perrene L. ‬و ‭Lolium persicum L.) ‬، علف قناری ‭(Phalaris aroudinacea L. ) ‬و بروموس ‭(Bromus inermis L.) ‬موجود در بانک ژن گیاهی ملی ایران نمونه های برتر در بین گونه های باریک برگ انتخاب شد. سپس آزمایشی از سال ‮‭1388‬ به مدت 3 سال ( سال ‮‭1388‬ سال استقرار گیاه) در ایستگاه کرج ، تبریز، خوی و بروجرد در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا گردید. تیمارها شامل نسبت های مختلف بذر مخلوط شده یونجه و گیاهان همراه شامل ‮‭0-100‬ (یونجه خالص) و ‮‭25-75‬ ، ‮‭50-50‬ ، ‮‭75-25‬ و ‮‭100-0‬ یونجه-گیاه همراه بودند. نتایج تجزیه مرکب چهار منطقه و سه سال نشان داد بین نسبت های اختلاط، مکان ها و سال های آزمایش از نظر صفت عملکرد علوفه تر و خشک اختلافات بسیار معنی داری وجود دارد. گرچه نتایج نشان داد که بیشترین میانگین مجموع عملکرد تر بین مکان ها و سال های آزمایش متعلق به کشت خالص یونجه بوده است (‮‭88/56‬ تن در هکتار) اما در کل کشت های مخلوط برتری نسبت به کشت های خالص داشته اند و در بین آنها نسبت های کشت %‮‭50‬ یونجه-%‮‭50‬ علف قناری و%‮‭50‬ یونجه-%‮‭50‬ لولیوم چند ساله بیشترین عملکرد علوفه تر (به ترتیب با عملکردهای علوفه تر ‮‭87/72‬ و ‮‭87/67‬ تن در هکتار)، نسبت %‮‭25‬ یونجه-%‮‭75‬ علف قناری (‮‭25/25‬ تن در هکتار) بیشترین عملکرد علوفه خشک وکشت های خالص گیاهان باریک برگ علوفه ای کمترین عملکرد تر و خشک را داشتند. بین نسبتهای اختلاط در صفات کیفی درصد فیبر شوینده در محیط اسیدی، پروتیین خام، فیبر خام و هیدرات کربن محلول در آب تفاوت معنی داری در سطح احتمال %1 وجود دارد بطوریکه بهترین تیمارها از نظر صفات کیفی اندازه گیری شده شامل نسبت %‮‭50‬ یونجه + %‮‭50‬ لولیوم ایرانی با کمترین میزان فیبر شوینده در محیط اسیدی (‮‭30/53‬ درصد) ، نسبت کشت لولیوم ایرانی خالص با ‮‭17/01‬ % با بالاترین درصد هیدرات کربن محلول در آب ، نسبت %‮‭50‬ یونجه + %‮‭50‬ فستوکا با ‮‭16/87‬ بالاترین درصد پروتیین ، کمترین میزان خاکستر متعلق به کشت یونجه خالص با میزان ‮‭45‬/%6 و نسبت کشت%‮‭50‬ یونجه + %‮‭50‬ بروموس با میزان ‮‭52‬/%‮‭27‬ کمترین در صد فیبر خام بودند. واژه های کلیدی : یونجه، گراس، عملکرد کمی و کیفی ، کشت مخلوط